Almaty heeft sneeuw, Beijing de macht

Het IOC kiest morgen een winnaar uit een van twee overgebleven kandidaatsteden. Sneeuw is bijzaak.

Pluspunt voor Beijing: de stad is vele malen bekender dan de enige concurrent Almaty. Minpunt voor Beijing: sneeuw en ijs zijn er ver te zoeken. Desondanks is de Chinese hoofdstad morgen favoriet voor toewijzing van de Olympische Winterspelen in 2022.

De veronderstelde meerderheidskeus van een honderdtal IOC-leden is geografisch op z’n minst betwistbaar. Beijing kent geen wintersporttraditie; een miljoenenstad waar de dichtstbijzijnde skipiste zo’n 100 kilometer noordwestelijker ligt. Almaty, voorheen Alma Ata en tot 1997 hoofdstad van de voormalige Sovjetrepubliek Kazachstan, ligt meer voor de hand: omringd door bergen met in de winter besneeuwde hellingen.

Bij de stadskeus voor Olympische Spelen, zoals die van morgen tijdens de 128ste IOC Sessie in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur, geldt de onpeilbare logica van het Internationaal Olympisch Comité. De grilligheid bleek onder andere bij het gunnen van de Winterspelen in 2014 aan Sotsji. Schaatsen en skiën in een subtropische badplaats, het kan, leerde de praktijk. Maar logisch? Of verstandig? De perceptie bepaalt het antwoord.

Geopolitieke invloeden

De voorkeur van IOC-leden wordt mede bepaald door geopolitieke invloeden en individuele voorkeuren. Bij ‘Sotsji’ bijvoorbeeld was voor velen de druk van de Russische president Vladimir Poetin onweerstaanbaar. Maar ook persoonlijke relaties spelen een rol. Een grote genegenheid voor het Braziliaanse IOC-lid en als spindoctor opererende Carlos Nuzman bracht de Zomerspelen 2016 naar Rio de Janeiro.

Dan is er nog het wijdvertakte netwerk van het Koeweitse IOC-lid sjeik Ahmad Al-Fahad Al-Sabah, voormalig minister van Informatie en oud-voorzitter van OPEC, de organisatie van olie-exporterende landen. Hij is voorzitter van de ANOC, de invloedrijke koepelorganisatie van nationale olympische comités, en heeft de afhankelijkheid van een aanzienlijk, voornamelijk Aziatisch smaldeel verworven. Voor IOC-leden in die categorie geldt Al-Sabahs voorkeur als bindend stemadvies. Het ligt allerminst voor de hand dat deze sjeik de olie producerende Koeweitse concurrent Kazachstan in 2022 de Winterspelen gunt.

In dat krachtenveld is de ligging van een kandidaatstad van ondergeschikt belang. Ligt Beijing ver van de bergen, dan leggen we toch een snelle treinverbinding aan, zodat de autoafstand van drie uur tot één uur reistijd wordt gereduceerd. Zijn de Chinese skipistes niet gegarandeerd van sneeuw, dan dekken we dat probleem toch af met kunstsneeuw. Bezwaren weggenomen, leerden de Winterspelen in Turijn (2006), Vancouver (2010) en Sotsji. Ook in die oorden moest tientallen kilometers naar sneeuwvlakten worden gereisd en werd sneeuwonzekerheid weggewuifd met sneeuwkanonnen. Moraal: logistieke nadelen van Beijing spelen amper een rol.

Waarom staat Almaty er volgens de ‘peilingen’ zo slecht voor, terwijl die stad alles biedt wat je van Winterspelen mag verlangen: een compact plan – alle accommodaties liggen binnen een radius van 30 kilometer van het olympisch dorp – en gegarandeerd sneeuw. Met als extraatje voor de Nederlandse schaatsers: de mooiste baan die zij zich kunnen wensen. De Medeobaan gold vanwege de gunstige ligging tot de jaren negentig als ’s werelds snelste buitenbaan, waar vele wereldrecords werden gereden. De opkomst van binnenbanen positioneerde Medeo naar de vergetelheid.

Bergdorp, denken velen

Almaty zien veel IOC-leden (ten onrechte) als een bergdorp waar het minder goed toeven is dan in een stad met enige grandeur. Bovendien is Kazachstan in de sportpolitiek een kleine speler. De macht van China is evident, ook en vooral in IOC-kringen, helemaal na de Zomerspelen van 2008. De vele protesten tegen schending van met name Tibetaanse mensenrechten ten spijt en ondanks de verstikkende luchtvervuiling heeft ‘Beijing’ op IOC-leden een verpletterende indruk achtergelaten. Niet eerder waren Spelen zo goed georganiseerd, is de algemene opvatting. Met een keus voor Beijing spelen zij op zeker.

Intern heeft ‘Beijing’ ook een aanzienlijke voorsprong op ‘Almaty’. China heeft drie IOC-leden, tegenover Kazachstan nul. Eén van die drie, Zaiqing Yu, opereert als één van de vier vicevoorzitters ook nog eens in het centrum van de macht bij het IOC. In dat spel is een speciale rol weggelegd voor de Nederlander Hein Verbruggen. Hij heeft als toezichthouder van het IOC de Zomerspelen van 2008 van nabij meegemaakt en aan die tijd warme contacten met de Chinezen overgehouden. Verbruggen werd ereburger van Beijing en door het organisatiecomité ‘2022’ als speciale adviseur binnengehaald. Ondanks zijn meer ceremoniële status als erelid heeft hij veel invloed binnen het IOC. Meer dan de Kazachse lobby lief is. Zij zullen sterk en overtuigend voor de dag moeten komen om die achterstand weg te werken.

Ook al voldoet Almaty’s compacte plan met een budget van 1,8 miljard euro aan de nieuwe wensen van soberheid – zoals vorig jaar met de hervormingen van Agenda 2020 werd afgesproken – is de kans van slagen gering. De Winterspelen 2022 gaan vrijwel zeker naar de stad die er 1,9 miljard voor uittrekt, maar waar ijshallen nog moeten worden gebouwd en skipistes, bobbaan en springschansen minimaal 100 kilometer (Yanqing) of maximaal 200 kilometer (Zhangjiakou) ver weg liggen.

Als de IOC-leden hun prioriteit bij Beijing leggen, is er wel sprake van een historische besluit: de eerste stad waar zowel de Zomer- als Winterspelen zijn gehouden.