40 procent, dat is 2 op de 5 meisjes

Uit onderzoek onder 10.000 jongeren blijkt dat 40 procent van de vrouwen is aangerand of verkracht.

Ruim 40 procent van de vrouwen tussen 12 en 25 jaar heeft ooit een onvrijwillige seksuele ervaring gehad, van kussen tot penetratie. Voor jonge mannen is dat ruim 20 procent. Dat blijkt uit Nederlands onderzoek dat maandag is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS One. Bij jonge mensen die al seksueel actief zijn, zijn die percentages onvrijwillige seks nog hoger: 56 procent bij jonge vrouwen, 29 procent bij jonge mannen. Van de seksueel actieve jonge vrouwen heeft een op de zeven weleens onvrijwillig te maken gehad met vaginale penetratie, een op de acht met orale seks. Een op de twintig is het slachtoffer geweest van ongewenste anale penetratie.

Dit onderzoek, uitgevoerd door GGD Zuid-Limburg, de Universiteit Maastricht, kenniscentrum op het gebied van seksualiteit Rutgers WPF en Soa Aids Nederland, is ongewoon grootschalig en gedetailleerd. Maar de uitkomst is niet helemaal nieuw. In 2009 kwamen al vergelijkbare cijfers naar buiten: een op de negen vrouwen is ooit verkracht.

Voor het eerst categorieën

Het nieuwe onderzoek is uitgevoerd met behulp van internetvragenlijsten onder ruim 10.000 jongeren in heel Nederland, vaak op scholen maar via GGD’s ook bij mensen thuis. Voor het eerst is ‘onvrijwillige seks’ opgesplitst in verschillende categorieën: kussen, seksuele aanraking, manuele seks (zoals aftrekken en vingeren), orale seks, vaginale penetratie en anale penetratie.

„Dit zijn absoluut zorgwekkende cijfers”, zegt Christian Hoebe, een van de auteurs van de studie. Hij werkt bij GGD Zuid-Limburg en is hoogleraar infectieziektebestrijding aan de Universiteit Maastricht. „Het is lastig ze te vergelijken met eerdere studies, omdat daarbij de definities van ‘aanranding’ en ‘verkrachting’ niet altijd even helder waren. Maar toch zijn deze percentages hoger dan we hadden verwacht. Voor het eerst zien we nu bijvoorbeeld die rauwe cijfers over penetratie.”

Mogelijk zijn deze cijfers zelfs een onderschatting, vertelt Hoebe. „Jongeren van alle leeftijden deden aan het onderzoek mee”, zegt hij. „De jongste categorie heeft gemiddeld minder te maken gehad met onvrijwillige seks. Dat brengt de cijfers voor de groep als geheel omlaag.” Van de jongens van 12 tot 14 jaar rapporteerde een op de tien een onvrijwillige seksuele ervaring, van de meisjes een op de zes. Onder 22- tot 24-jarigen was dat respectievelijk een kwart en de helft.

Ook werd duidelijk dat homoseksuele jonge mannen en vrouwen aanzienlijk vaker onvrijwillig seks hebben dan hun heteroseksuele leeftijdsgenoten. En er is opvallend vaak geweld in het spel: bij een op de drie heteroseksuele vrouwen, de helft van de lesbische vrouwen, en een op de vijf homo- of heteroseksuele mannen. Bij 73 procent van de aanrandingen was de dader een familielid of bekende van het slachtoffer; bij ongewenste penetratie was dat zelfs 89 procent.

„Deze studie kan helpen om slachtoffers te laten zien dat ze niet alleen staan”, zegt Hoebe. Wat bij de politie bekend is, is nog maar het topje van de ijsberg, legt hij uit. De opvang van slachtoffers, de opsporing van daders en bovenal de preventie moeten beter. „We blijven het zeggen tegen ouders en leerkrachten: práát met jongeren over seks. Zorg dat jonge mensen weerbaarder worden en dat er een andere norm komt als het gaat om seks.”