Vooropgezet faillissement is prima, vindt de rechter

Rechter keurt pre-pack Heiploeg goed, in politiek relevante zaak.

In een flitsfaillissement gelden geen andere spelregels dan in een ‘gewoon’ faillissement. Dus: óók als een doorstart vooraf helemaal is voorbereid en naadloos aansluit op faillissement, verliezen alle werknemers hun baan. En als het doorgestarte bedrijf ze weer in dienst neemt, mogen hun arbeidsvoorwaarden er best anders uitzien dan voorheen.

Dat heeft de rechter gisteren geoordeeld in een rechtszaak die van groot belang is voor de toekomst van deze relatief nieuwe faillissementsvorm, de ‘pre-pack’, kort voor pre-packaged deal. Dit type faillissement, overgewaaid uit het Verenigd Koninkrijk, heeft in Nederland nog geen wettelijke basis. Dit najaar behandelt de Tweede Kamer het wetsvoorstel dat voor die basis zou zorgen.

De vakbonden verzetten zich tegen de pre-pack. FNV en CNV Vakmensen spanden een rechtszaak aan tegen garnalenpeller Heiploeg. Het bedrijf uit het Groningse Zoutkamp ging begin vorig jaar failliet en maakte nog diezelfde nacht een doorstart. Van de 300 werknemers van Heiploeg verloren er 90 hun baan. De rest kon aan de slag bij het nieuwe, doorgestarte Heiploeg, maar wel tegen minder gunstige arbeidsvoorwaarden.

Niet echt failliet

Op deze manier is een faillissement gewoon een gecamoufleerde reorganisatie, vinden de vakbonden. Een deel van het personeel wordt immers geloosd en het overgebleven deel is slechter af.

Volgens de bonden had Heiploeg zijn mensen niet mogen ontslaan of slechtere voorwaarden mogen geven. Heiploeg ging namelijk niet ‘echt’ failliet, betoogden ze tegen de rechter – de hele pre-packoperatie was van begin af aan gericht op „continuïteit” van het bedrijf. Niet op „liquidatie”.

Al voor faillissement was de deal die Heiploeg zou redden immers helemaal uitgetekend. Dan moeten ook de regels van een ‘gewone’ overname gelden, vinden de bonden, de regels die zouden gelden buiten faillissement. Dat zou betekenen dat de nieuwe eigenaar van Heiploeg alle werknemers in dienst had moeten nemen, met de geldende arbeidsvoorwaarden.

De rechter heeft echter anders geoordeeld. Pre-pack of niet, een faillissement is een faillissement – dus gelden ook dezelfde spelregels.

Het doet er niet toe of een doorstart van tevoren al dan niet helemaal is voorbereid, vindt de rechter. Het moment van „change of control” bepaalt of werknemers na de overname in dienst moeten blijven. Dat moment lag in het geval van Heiploeg „na de faillissementsdatum”, schrijft de rechter.

FNV en CNV Vakmensen zijn „enorm teleurgesteld”, zegt een woordvoerder van FNV. De bonden gaan in hoger beroep. Daarnaast hebben ze nog een vergelijkbare rechtszaak lopen tegen kinderopvangbedrijf Smallsteps, dat Estro overnam in het flitsfaillissement vorig jaar. Toen verloren duizend mensen hun baan.

Rechtbanken verdeeld

De pre-pack is omstreden. Door de stille voorbereiding levert zo’n faillissement meer geld op voor schuldeisers en houden meer mensen hun baan, zeggen voorstanders. Tegenstanders menen dat de pre-pack juist eenvoudig kan worden misbruikt om van schulden en werknemers af te komen.

Advocaten en zelfs rechtbanken zijn verdeeld. De Nederlandse Orde van Advocaten oordeelde negatief over de pre-pack, de vereniging van insolventieadvocaten Insolad positief. Acht Nederlandse rechtbanken werken al wel met de pre-pack, de overige drie doen dat niet. De rechtbank Overijssel die gisteren uitspraak deed in de zaak tegen Heiploeg, is overigens één van die drie.

Dit najaar stemt de Tweede Kamer over de pre-pack. Het vonnis van gisteren is „een ondersteuning” van het wetsvoorstel dat er nu ligt, zegt een woordvoerder van het ministerie van Justitie. Een tegenvaller voor de vakbonden – zij hoopten dat hun zaak tegen Heiploeg de politieke weerstand tegen de pre-pack juist zou vergroten.