Rusland vetoot oprichting VN-tribunaal MH17

De schuldigen van de ramp met vlucht MH17 worden niet berecht voor een VN-tribunaal. Rusland sprak zijn veto uit tegen de resolutie die opriep tot oprichting van het tribunaal.

Koenders bij de Veiligheidsraad Foto EPA / Jason Szenes

De schuldigen van de ramp met vlucht MH17 worden niet berecht voor een VN-tribunaal. Dat is de uitkomst van een stemming, vanavond bij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Rusland stemde tegen, elf leden waren voor en drie landen (China, Venezuela en Angola) onthielden zich van een stem. Omdat Rusland een permanent lid is van de Veiligheidsraad en zijn veto uitsprak, sneuvelde de resolutie die opriep tot oprichting van het tribunaal.

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken is “diep, diep teleurgesteld” over het Russische veto. Het land belemmert hiermee de rechtsgang en draagt bij aan een gevaarlijke situatie voor de luchtvaart, vindt Koenders. Hij zei dat de initiatiefnemers van de VN-resolutie naar de Veiligheidsraad stapten om berechting buiten de politieke sfeer mogelijk te maken. Hij haalde een resolutie van vorig jaar aan (2166), waarin de leden van de Veiligheidsraad zich committeerden aan vervolging van de schuldigen.

“Heeft de Veiligheidsraad dan niet doorgehad dat hij hierdoor ook een verplichting aan zichzelf oplegde?”

Onze correspondent in de Verenigde Staten, Guus Valk, en NRC-commentator Juurd Eijsvogel volgen de vergadering:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Kern van betoog Koenders is dat politiek het recht in de weg staat. Een VN-Tribunaal had #MH17 uit politieke sfeer kunnen halen.
Twitter avatar JuurdEijsvoogel Juurd Eijsvoogel Onbegrijpelijk dat een lid van de Veiligheidsraad gerechtigheid tegenhoudt, zegt minister Koenders in Veiligheidsraad #Rusland #Veto #MH17

De vergadering van de Veiligheidsraad begon met een moment stilte voor alle 298 omgekomen inzittenden van vlucht MH17, die vorig jaar op 17 juli neerstortte in Oekraïens oorlogsgebied. Maleisië vroeg namens de vijf landen die deelnemen aan het gezamenlijke, internationale strafrechtelijk onderzoek om oprichting van het tribunaal. Het zogeheten Joint International Criminal Investigation Team MH17 bestaat uit Australië, België, Maleisië, Nederland en Oekraïne. Maleisië is van de vijf het enige land dat (tijdelijk) lid is van de Veiligheidsraad.

Rusland twijfelt aan onderzoek

De Maleisische transportminister herinnerde voorafgaand aan de stemming aan de ook door Koenders genoemde resolutie, waarin alle staten medewerking beloofden aan het onderzoek naar de ramp en de vervolging van de schuldigen. Het land reageerde teleurgesteld na het Russische veto. De Russische vertegenwoordiger bij de VN trok de onafhankelijkheid van het internationale onderzoek in twijfel.

Twitter avatar JuurdEijsvoogel Juurd Eijsvoogel Ramp MH17 was geen bedreiging voor internationale vrede en veiligheid zoals resolutie tribunaal stelde, zegt Rusland in Veiligheidsraad
Twitter avatar EliotHiggins Eliot Higgins Russia is bringing up the MoD briefing and the satellite data which @Bellingcat totally debunked https://t.co/D7xT5I1rEn #MH17

Zowel Maleisië als de Verenigde Staten blijven zich ondanks het veto inzetten voor vervolging van de daders. Die gebruikten naar alle waarschijnlijkheid een boek-raket om de Boeing 777 uit de lucht te halen. In het gebied in Oost-Oekraïne waar vlucht MH17 overheen voerde, vond ten tijde van de ramp een luchtoorlog plaats, bleek uit een reconstructie van NRC. Een Boek-raketinstallatie stond op scherp om Oekraïense gevechts- en transportvliegtuigen uit de lucht te schieten. Maar er kwam ook bijna ieder kwartier een verkeersvliegtuig over.

De Amerikaanse ambassadeur Samantha Power was onverminderd kritisch over de rol van Rusland in Oekraïne en bij de nasleep van de ramp. Ook de vertegenwoordigers van andere permanente leden en landen die betrokken zijn bij het onderzoek haalden uit.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Door Rusland gesteunde separatisten verhinderden toegang tot rampplek, zegt @AmbassadorPower. Veto Rusland is net zo’n sabotage van t recht
Twitter avatar apjvalk Guus Valk “Deeply frustrated” Verenigd Koninkrijk snoeihard over Ruslands veto: “disrespect victims, and insults their families”. #mh17
Twitter avatar ChristopherJM Christopher Miller UK rep at @UN on #MH17: This was precisely the moment to establish a tribunal and to prove that this council will not tolerate impunity.
Twitter avatar apjvalk Guus Valk “There is no reason to oppose this, unless you are the perpetrator yourself.” Minister van Buitenlandse Zaken Klimkin, Oekraïne.
Twitter avatar JuurdEijsvoogel Juurd Eijsvoogel Hardste veroordeling van Russisch veto in V-raad komt van Australië’s minister Julie Bishop: ,,Veto Rusland verdient slechts minachting”

Een van de personen die volgens het Nederlandse Openbaar Ministerie mogelijk betrokken waren bij het neerhalen van MH17, is door Oekraïne herkend als een Russische inlichtingenofficier. Dat bleek begin april na publicatie door het OM van vier afgeluisterde telefoongesprekken rondom de crash. Het was de eerste concrete aanwijzing dat de Nederlandse justitie rekening houdt met betrokkenheid van hoge Russische (ex-)militairen.

De nabestaanden van 18 slachtoffers van vlucht MH17 dienden eerder deze maand in Chicago een aanklacht in tegen separatistenleider Igor Strelkov. Strelkov (Russisch voor ‘schutter’, echte naam: Girkin) wordt daarin officieel in staat van beschuldiging gesteld voor het neerschieten van het toestel. In de aanklacht staat dat Strelkov met goedkeuring van het Kremlin de opdracht gaf tot het neerhalen van het vliegtuig. Bij de aanklacht zijn geen nabestaanden van Nederlandse slachtoffers betrokken. Die wachten tot het onderzoek van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid is afgerond.

MH17 Draft Vetoed on July 29, 2015 by Russian With China, Angola and Venezuela Abstaining by Matthew Russell Lee