NAVO-lidstaten zijn solidair, maar er heerst verdeeldheid

Een aanval op de één is een aanval op allen. Dus zijn NAVO-lidstaten solidair met Turkije. Maar tegelijkertijd bombardeert Turkije de Koerden, een partner van de andere bondgenoten.

Demonstranten tegen de Turkse bombardementen op IS, die ook Koerden troffen, duiken weg voor traangas. Foto AP

De NAVO is solidair met zijn lidstaat Turkije, nu de veiligheid van dat land wordt bedreigd door de almaar voortwoedende burgeroorlog in buurland Syrië. Maar tegelijk heerst er verdeeldheid onder de 28 landen van het bondgenootschap over de aanpak van de crisis.

De meeste lidstaten willen voorkomen dat ze worden meegezogen in dit grote conflict. Ook al beseffen ze dat aan de kant blijven staan ook niet kan als een bondgenoot wordt bedreigd of zelfs aangevallen. De Amerikanen voeren met een gelegenheidscoalitie een oorlog vanuit de lucht tegen Islamitische Staat (IS) in zowel Syrië als Irak. En Turkije, dat daadwerkelijk in de vuurlinie ligt, trekt zijn eigen plan. Van een gesloten front van de NAVO is daardoor geen sprake.

In een uitzonderlijke spoedzitting in Brussel bespraken vertegenwoordigers van de NAVO-lidstaten gisteren de situatie. Turkije had om de bijeenkomst gevraagd, omdat het zich door de oorlog in Syrië ernstig bedreigd voelt en politieke rugdekking wilde krijgen van de andere 27 NAVO-landen.

In een gezamenlijke verklaring spraken de lidstaten hun „krachtige solidariteit met Turkije” uit en veroordeelden ze de recente terreuraanvallen in het land. Ze noemden terrorisme „een directe bedreiging voor de veiligheid van de NAVO-landen” en beloofden „de ontwikkelingen aan de zuidoostgrens van de NAVO” nauwgezet in de gaten te zullen houden.

Tot afgelopen week nam Turkije slechts halfhartig deel aan de strijd tegen IS – een strijd die overigens geen NAVO-operatie is, ook al nemen er onder Amerikaanse leiding wel NAVO-landen aan deel (waaronder Nederland, dat bombardementen uitvoert boven Irak).

Voor de VS zijn de Koerden van grote waarde in de strijd tegen IS

Sinds vorige week voert Turkije wél bombardementen uit op de terreurgroep, in reactie op de zelfmoordaanslag van IS in het grensplaatsje Suruç, waarbij 32 doden vielen. Tegelijk valt de Turkse luchtmacht ook posities aan van de Koerdische PKK in Irak en van zusterorganisatie YPG in Syrië.

En die acties tegen de Koerden staan op gespannen voet met de doelstelling van de Amerikanen en hun partners. Want de Koerden zijn voor hen juist van grote waarde in de strijd tegen IS. In Syrië functioneren ze in de praktijk als een soort grondtroepen bij het Amerikaanse luchtoffensief. En vanuit Irak helpt de PKK ook bij de strijd tegen IS. Het ene NAVO-land, Turkije, bombardeert zo de partners van andere NAVO-landen, waaronder de VS.

Tegen die achtergrond is het voor de NAVO van groot belang dat de twee belangrijke lidstaten Amerika en Turkije er toch in geslaagd zijn in grote lijnen een akkoord te bereiken. De twee landen zullen samenwerken, melden Amerikaanse media, bij de instelling van een bufferzone in het noorden van Syrië langs de Turkse grens.

Uit deze zone zou IS verdreven en geweerd moeten worden, wat de Turkse veiligheid ten goede zou komen. Turkije had hier allang op aangedrongen. De Amerikanen op hun beurt krijgen eindelijk toestemming van Ankara om vanaf Turkse militaire vliegvelden bombardementsvluchten op IS uit te voeren.

Maar de totaal verschillende opstelling ten aanzien van de Koerden is daarmee niet opgelost. Turkije ziet de groeiende macht van de Koerden in Syrië en Irak als een directe bedreiging.

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken zei deze week met zoveel woorden dat Turkije geen onderscheid maakt tussen de PKK en Islamitische Staat. En president Erdogan verklaarde gisteren volgens Der Spiegel het vredesproces met de Koerden in Turkije voor beëindigd. „Het is niet mogelijk een oplossing te vinden met mensen die de eenheid en integriteit van Turkije ondergraven.”