Kuisheid is weer eens aan de orde in Iran

Ik herinner me dat in 1986, toen ik voor het eerst in Iran was, het straatbeeld zwart was – zwart van de zwarte chador, de lange traditionele omslagdoek, en de zwarte hejab, de islamitische hoofdbedekking. Sindsdien zijn de regels ver opgerekt en is de straat heel wat fleuriger geworden. Toen ik er laatst was, waren de spijkerbroeken wéér skinnyer geworden, de jasjes korter en nauwer en de hoofddoek nauwelijks meer als zodanig te herkennen. Nog niet de Rotterdamse Hoogstraat en niet overal natuurlijk, maar echt lang niet alleen in de rijke wijken van Noord-Teheran.

Letterlijk over het getoupeerde en gebleekte hoofd van de Iraanse vrouw voeren hervormers en conservatieven nu een harde strijd. Het wapen in die strijd is het ‘Plan tot bescherming van kuisheid en hejab’, een wet die door het overwegend conservatieve parlement is aangenomen. Kuisheid en hejab. Dames, kunt u u voorstellen dat de Tweede Kamer zich over uw kuisheid bekommert? President Rouhani heeft er bij opperste leider ayatollah Khamenei bezwaar tegen aangetekend. Rouhani heeft gezegd dat mensen niet kunnen worden gedwongen tot goed gedrag; ‘goed’ in de zin van: conform de religieuze regels.

Dat soort uitspraken, van een geestelijke nota bene, valt heel slecht.

Volgens de felste voorstanders van de nieuwe wet is overtreding van de kledingregels zoveel als afwijzing van de Koran en van God, dus geloofsafval, en u weet wat daarop staat. Zo ver willen zij ook weer niet gaan, en wat de kledingregels precies inhouden, is ook nog niet vastgesteld. Maar ze hebben geleerd van vorige fiasco’s, en handhaving wordt niet alleen aan de kledingpolitie toevertrouwd maar ook aan de Baseej, de vrijwillige militie die bijvoorbeeld wordt ingezet als stakers of betogers een lesje moet worden geleerd. Ook zouden moskeeën mensen de straat op kunnen sturen om „naakte” vrouwen te onderscheppen.

Het gaat natuurlijk om meer dan die hoofddoek. De haviken of conservatieven of hoe u ze ook wilt noemen, hebben met grote tegenzin het nucleaire akkoord met Amerika en de rest van de wereld moeten slikken. Ze proberen nu te voorkomen dat Rouhani praatjes krijgt na zijn internationale succes en de sociale regels gaat versoepelen. Ook al is Rouhani bepaald geen wilde hervormer.

Ayatollah Khamenei heeft een speciale commissie ingeschakeld die de doorslag moet geven. Ja, dat wordt wat als die haar fiat aan de wet geeft. Maar ik herinner me dat Iraanse burgers er twintig jaar geleden al van overtuigd waren dat de straat niet meer was te corrigeren – de massa overtreders was toen eenvoudig al te groot, en die is nu nog veel groter. Ze kunnen een paar honderd bad hejabs oppakken, of een paar duizend. Maar daarna wordt het problematisch en de volgende dag staan er toch weer vrouwen in een geel jakje en op gouden hakken op de stoep. Om gek van te worden.