Hoe veilig zijn defensiegeheimen van Fokker?

Het Mexicaanse bod op KPN zette aan het denken. Nu wordt Fokker verkocht. Lopen defensiegeheimen gevaar?

Een nieuwe buitenlandse overname, maar geen nieuwe regels. Na de mislukte overname van KPN in de nazomer van 2013 door de Mexicaanse ondernemer Carlos Slim kondigde minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) een ommezwaai aan in het vestigingsplaatsbeleid. Nederland zou niet langer elke buitenlandse opkoper in elke bedrijfstak ruim baan geven.

Voor zeker twee vitale sectoren zou de overheid, op proef, een toetsing uitvoeren op buitenlandse overnames. Een toetsing of de nieuwe eigenaar een verkeerde invloed zou hebben op vitale infrastructuur, zoals het vaste netwerk van KPN. En of die een gevaar zou zijn voor de nationale veiligheid, zoals het risico van meeluisterende inlichtingendiensten.

Het initiatief van het kabinet volgde op een ommezwaai onder experts en adviescommissies. Je had al de reeks bedrijven die in buitenlandse handen kwam. Daarbij kwam de verschuiving van economisch-politieke macht naar Azië, schaarste van sommige grondstoffen, digitale spionage, waarschuwingen van de AIVD en, recent, de conflictueuze relatie met Rusland, tevens partner in ons gasbeleid.

Proefkonijn

Niet langer naïef zijn, maar ook niet in paranoia vervallen, om de titel van een advies van een werkgroep van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid te parafraseren.

De telecomsector was proefkonijn voor de overnametoetsing. Kamp beloofde een wetsontwerp. Dat zou voor de zomer komen. Maar is er nog niet.

Het ligt voor de hand dat ook buitenlandse overnames in de defensiesector worden getoetst op de gevolgen voor de nationale veiligheid. Onze NAVO-bondgenoten, zoals de Amerikanen en de Britten, doen dat ook.

Die beloofde wet komt te laat voor de gisteren aangekondigde verkoop aan het Britse defensieconcern GKN van Fokker Technologies, leverancier voor de JSF-straaljager. Opmerkelijk is dat de overname wél getoetst wordt door de Amerikaanse autoriteiten op basis van een wapenverdrag (Itar-toetsing) en om redenen van nationale veiligheid (Cfius-toetsing).

Betrouwbaar

De vorige keer dat Fokker, als dochter van het beursgenoteerde industriële conglomeraat Stork van eigenaar wisselde, kraaide er geen haan naar de gevolgen. Stork werd in 2008 overgenomen door de Britse private equity-financier Candover, nu Arle Capital genaamd. In 2009 rezen wel vragen in de Tweede Kamer. Het toenmalige kabinet stelde gerust: Fokkers geheimen waren veilig en de top van Stork vond Candover héél geschikt.

Dat kan nu toch zweten worden, want een dochter van Fokker staat in de VS voor de rechter omdat zij zaken deed met landen, waaronder Iran, die de VS in de ban hadden gedaan. De VS nemen de toetsing heel serieus.

Toen chipmachineproducent ASML uit Veldhoven een Amerikaanse miljardenovername deed in de technologiesector, liep dat bijna mis. Een senator uit Californië wist een lobby te organiseren. Waren technologiegeheimen bij ASML wel veilig? Washington bleek daar eerst wel gevoelig voor te zijn, maar gaf uiteindelijk toch groen licht. ASML en het kabinet waren opgelucht. En verbaasd. „Wij zijn toch een betrouwbare bondgenoot?”