Amerikaan die voor Israël spioneerde na 30 jaar vrij

Inlichtingenmedewerker marine

Zelden zal een zware crimineel zo met open armen worden ontvangen. Israël kan niet wachten tot de zestigjarige Amerikaan Jonathan Pollard, in 1985 tot levenslang veroordeeld wegens spionage voor Israël, voet zal zetten in Tel Aviv. „Ik zal hem opwachten op het vliegveld”, zei Nachman Shai, het centrum-linkse parlementslid dat de Pollard-lobby aanvoert. Voorlopig lijkt het daar nog niet van te komen; Pollard komt weliswaar op 21 november vrij, maar de Verenigde Staten hebben verordonneerd dat hij dan nog vijf jaar in Amerika moet blijven.

Israël en de Verenigde Staten zijn belangrijke bondgenoten, maar hun verhouding is niet rimpelloos. Neem de Israëlische aanval op het marineschip USS Liberty tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967, waarbij 34 Amerikanen omkwamen. Foutje, aldus Israël.

Maar de grootste crisis tussen de bondgenoten was de Pollard-affaire. Pollard, een in Texas geboren Jood, besloot als werknemer van de inlichtingendienst van de marine tienduizenden documenten met uiterst geheime informatie door te spelen aan Israël. In de praktijk vormden zijn spionageactiviteiten een extra baan; Israël betaalde hem naar verluidt 2.500 dollar per maand voor zijn diensten. Ook zou er gevoelige informatie via Pollard zijn beland bij landen als Zuid-Afrika en Australië.

Pollard, die werd opgevoed met een grote liefde voor Israël, verkreeg in 1995 het Israëlische staatsburgerschap. Al jaren probeert Israël, met premier Netanyahu als een van de drijvende krachten, om Pollard vervroegd vrij te krijgen. Amerika heeft dit altijd geweigerd. Als hij in november vrijkomt, heeft hij precies dertig jaar vastgezeten. Een levenslange gevangenisstraf stond ten tijde van Pollards veroordeling in de praktijk gelijk aan 45 jaar. Zoals ook gebruikelijk in Nederland komt hij vrij nu hij tweederde van die straf heeft uitgezeten.

De Amerikaanse minister Kerry (Buitenlandse Zaken) ontkent speculaties dat de vrijlating van Pollard een goedmakertje zou zijn voor de Iran-deal. Israël maakt zich grote zorgen dat Iran dankzij dit akkoord verder kan werken aan kernwapens. Op bezoek in Israël heeft de Amerikaanse minister Carter (Defensie) vorige week toegezegd dat hij „Israël zal helpen om zichzelf te verdedigen”.

Met de vrijlating van Pollard is een belangrijke diplomatieke onenigheid tussen beide landen uit de weg geruimd. Maar de saga is nog niet helemaal voorbij: Israël hoopt nog altijd dat Obama toestemming zal geven aan Pollard om naar Israël af te reizen. Ook Netanyahu zal zich hiervoor blijven inspannen.