NAVO wil solidair zijn, maar niet oorlog worden ingezogen

Lidstaten scharen zich achter bondgenoot Turkije, onenigheid over aanvallen op Koerden.

De NAVO wil er geen misverstand over laten bestaan. De alliantie is solidair met lidstaat Turkije, nu de veiligheid van dat land steeds ernstiger wordt bedreigd door de almaar voortwoedende burgeroorlog in buurland Syrië. Maar tegelijk heerst er verdeeldheid onder de 28 landen van het bondgenootschap over de aanpak van de crisis.

De meeste lidstaten willen vooral voorkomen dat ze worden meegezogen in dit grote conflict. Ook al beseffen ze dat aan de kant blijven staan ook niet kan, als een bondgenoot wordt bedreigd of zelfs aangevallen. De Amerikanen voeren met een gelegenheidscoalitie een oorlog vanuit de lucht tegen Islamitische Staat (IS) in zowel Syrië als Irak. En Turkije, dat daadwerkelijk in de vuurlinie ligt, trekt zijn eigen plan. Van een gesloten front van de NAVO is daardoor geen sprake.

In een uitzonderlijke spoedzitting in Brussel onder artikel 4 van het NAVO-Handvest (zie inzet) bespraken vertegenwoordigers van de NAVO-lidstaten vandaag de situatie. Turkije had om de bijeenkomst gevraagd, omdat het zich door de oorlog in Syrië ernstig bedreigd voelt en politieke rugdekking wilde krijgen van de andere 27 NAVO-landen. Secretaris-generaal Stoltenberg verzekerde Turkije vanochtend van de „krachtige solidariteit” van de alliantie. Hij noemde het spoedoverleg nodig vanwege „de instabiliteit voor de poorten van Turkije en aan de grenzen van de NAVO”. En hij onderstreepte dat terrorisme in geen enkele vorm getolereerd of gerechtvaardigd kan worden.

Tot afgelopen week nam Turkije slechts halfhartig deel aan de strijd tegen IS – een strijd die overigens geen NAVO-operatie is, ook al nemen er onder Amerikaanse leiding wel NAVO-landen aan deel (waaronder Nederland, dat bombardementen uitvoert boven Irak). Sinds vorige week voert Turkije wél bombardementen uit op de terreurgroep, in reactie op de zelfmoordaanslag van IS in het grensplaatsje Suruç, waarbij 32 doden vielen. Tegelijk valt de Turkse luchtmacht ook posities aan van de Koerdische PKK in Irak en van zusterorganisatie YPG in Syrië.

En die acties tegen de Koerden staan op gespannen voet met de doelstelling van de Amerikanen en hun partners. Want de Koerden zijn voor hen juist van grote waarde in de strijd tegen IS. In Syrië functioneren ze in de praktijk als een soort grondtroepen bij het Amerikaanse luchtoffensief. En vanuit Irak helpt de PKK, die in Europa en de VS op de lijst van terroristische organisaties staat, ook bij de strijd tegen IS. Het ene NAVO-land, Turkije, bombardeert zo de partners van andere NAVO-landen, waaronder de VS.

Tegen die achtergrond is het voor de NAVO van groot belang dat de twee belangrijke lidstaten Amerika en Turkije er de afgelopen dagen toch in geslaagd zijn in grote lijnen een akkoord te bereiken dat hun beider belang dient. De twee landen zullen samenwerken, melden Amerikaanse media, bij de instelling van een bufferzone in het noorden van Syrië langs de Turkse grens. Uit deze zone zou IS verdreven en geweerd moeten worden, wat de Turkse veiligheid ten goede zou komen. Turkije had hier allang op aangedrongen. De Amerikanen op hun beurt krijgen eindelijk toestemming van Ankara om vanaf Turkse militaire vliegvelden bombardementsvluchten op IS uit te voeren.

Maar de totaal verschillende opstelling ten aanzien van de Koerden is daarmee niet opgelost. Turkije ziet de groeiende macht van de Koerden in Syrië en Irak als een directe bedreiging. De Turkse minister van Buitenlandse Zaken zei deze week met zoveel woorden dat Turkije geen onderscheid maakt tussen de PKK en Islamitische Staat. En president Erdogan verklaarde vandaag volgens Der Spiegel het vredesproces met de Koerden in Turkije voor beëindigd. „Het is niet mogelijk een oplossing te vinden met mensen die de eenheid en integriteit van Turkije ondergraven.”

Correcties en aanvullingen

Stoltenberg

In NAVO wil solidair zijn, maar niet oorlog worden ingezogen (28/7, p. 1) is sprake van NAVO-chef Rasmussen. Anders Fogh Rasmussen is vorig jaar bij de NAVO opgevolgd door Jens Stoltenberg.

Bas Paternotte

In het artikel over het ANP (27/7) wordt Bas Paternotte ten onrechte journalist van GeenStijl genoemd. Hij is columnist bij GeenStijl en adjunct-hoofdredacteur bij ThePostOnline.