Grondstoffen hijgen ook

de prijzen van grondstoffen. Die dalen, allemaal tegelijk en harder dan ooit. Redenen: de grotere rol in de wereldeconomie van China. Maar ook bijvoorbeeld goede oogsten.

Als de prijzen van olie of goud sterk dalen of stijgen, komen ze meteen in het nieuws. Zulke blikvangers zijn de meeste andere grondstoffen niet.

Maar dat verandert, nu de prijzen van vrijwel alle grondstoffen tegelijk kelderen. Van koper tot maïs en aluminium. Van soja tot zilver en suiker. De grootste dalingen van grondstoffenprijzen ooit deden zich afgelopen week voor: de grondstoffenindex van Bloomberg ging 4,4 procent onderuit.

En dat is al even aan de gang. Ten opzichte van begin dit jaar verloren grondstoffen over de hele linie 10,2 procent. En vergeleken met de prijspiek van de zomer van 2008 zijn de prijzen zelfs 60 procent lager.

1 Wat zijn de gevolgen?

De gevolgen treffen allereerst de producenten, met name veel ontwikkelingslanden en opkomende landen als Brazilië en Rusland.

Gisteren meldde Anglo American, een van de grootste mijnbouwbedrijven ter wereld, dat het 53.000 banen schrapt. Dit gebeurt deels door verkoop van activiteiten. Over de eerste helft van dit jaar verloor het concern drie miljard dollar.

De koopkracht verschuift naar vooral westerse consumenten. Dat lijkt gunstig, maar nu loopt ook de lage inflatie in het westen, al langer een probleem, kans om voort te duren.

2 En wat zijn de oorzaken?

Dat de grondstoffen zo hard dalen, en ook nog eens allemaal tegelijk, is grotendeels toeval. Veel agrarische producten hebben te maken met goede of meevallende oogsten, die de prijzen drukken.

Olie staat al een jaar onder druk, door een offensief van Saoedi-Arabië. Dat probeert met een hoge productie de olieprijs zo laag te krijgen dat Amerikaanse schalieproductie onrendabel wordt. Maar die producenten blijken weerbarstiger dan gedacht en pompen door.

En dan het goud. Dat leidt een eigen leven. Het sloot vorige week op 1.099 dollar per troy ounce (31,1 gram) en kwam zo terecht op de laagste prijs sinds 2010. De sterke dollar speelt goud traditioneel parten, maar ook het leeglopen van een speculatiebel.

Goudhandelaren hadden verwacht dat de Centrale Bank van China de afgelopen zes jaar zo’n 2.500 ton goud had opgekocht – om de financiële reserves mee te versterken. Vorige week bleek dit een mythe. De Chinese autoriteiten meldden toen dat er niet meer was opgekocht dan 600 ton. De bodem viel daarna onder de goudprijs weg.

3 Wat is de rol van China?

China speelde de hoofdrol bij de prijsstijging van metalen sinds het begin van de eeuw. IJzer, koper, aluminium: de razendsnelle opbouw van de infrastructuur en de woningmarkt zorgde voor een ongekende toename van de vraag. Mijnbedrijven, ook in het land zelf, investeerden volop in nieuwe capaciteit.

Maar het duurt jaren voor de nieuwe productie op gang komt. En nét nu dat gebeurt, vertraagt de Chinese economie flink en valt de vraag weg.

Vrijdag zakte de inkoopmanagersindex van China onder de 50 punten, wat een krimp van de productie suggereert. Gisteren zakte de beurs van Shanghai, ondanks draconische steunmaatregelen, met 8,5 procent. Het effect op de grondstoffenprijzen is desastreus – zie de ingreep van Anglo American.

4 En is er een rode draad?

Verschillende markten, verschillende oorzaken. Maar er zijn factoren die alle verbinden.

De eerste is de algemene toestand van de wereldeconomie, die aardig wordt weerspiegeld in het verloop van de grondstoffenindex van Bloomberg.

De tweede verbindende factor is speculatie. Tot ruim tien jaar geleden was de grondstoffenmarkt goeddeels ontoegankelijk voor particuliere beleggers. De opkomst van wat exchange-traded funds (ETF’s) wordt genoemd, veranderde dat.

Deze beleggingsfondsen bootsen de prijzen na van goud, olie of welke grondstof dan ook. Dat doen ze door allerlei slimme financiële constructies, maar ze kopen met termijncontracten de grondstoffen ook echt in. In 2004 werd de eerste goud-ETF gelanceerd, in 2006 volgde onder meer de eerste olie-ETF. Miljarden nieuwe euro’s en dollars stroomden plotseling de grondstoffenmarkt in en dreven de prijzen op. Inmiddels zit er voor 120 miljard dollar in zulke ETF-fondsen, maar dat stroomt er even makkelijk weer uit.

Het resultaat is een wispelturiger markt. En al heeft elke grondstof z’n eigen verhaal, aan deze nieuwe hijgerigheid ontkomen ze geen van alle.