Geduld van Poetin met de Krim raakt op

Premier Aksjonov doet te veel alsof hij de baas is op de Krim. Voor het Kremlin wordt het tijd dat het schiereiland zich schikt naar Moskou.

Aleksandr Zaldostanov (‘de Chirurg’, rechts) in 2011 met Vladimir Poetin, toen premier van Rusland. De leider van motorclub de Nachtwolven is een van degenen die vechten om de macht op de Krim. Foto Ivan Sekretarev/AP

De Krim is als een ziek kind. De genezing van het schiereiland is volgens de Russische crooner en parlementariër Josif Kobzon zelfs belangrijker dan die van een echt kind. Op bezoek in een kinderziekenhuis in Simferopol liet Kobzon zich ontvallen dat hij meer „prioriteit” hecht aan geld voor de Krim dan aan „valuta inzamelen voor een ziek kind”. Hoewel Kobzon, een Russische Frank Sinatra maar dan zonder de swing van The Voice, zei mee te leven met de moeder van het kind, leidde zijn hartekreet tot commotie. Het was niet zijn enige harde uitspraak op de Krim. Kobzon bekritiseerde tijdens zijn bezoek ook het vuil en de publieke dronkenschap op de kade in Jalta.

De 77-jarige zanger, geboren in de Donbas en geharnast voorstander van de pro-Russische afscheidingsbeweging in Oekraïne, vertolkte een stemming die ook in Moskou leeft. In het Kremlin begint het geduld met de machthebbers op de Krim op te raken. Premier Sergej Aksjonov – het schiereiland en de marinebasis Sevastopol zijn op papier autonoom – doet te veel alsof het gebied zijn eigen baronie is.

Regeringscommissarissen

Volgens zakenkrant Kommersant gaat Moskou het schiereiland binnenkort zelf besturen. Bijna twee weken geleden hief president Poetin het speciale ministerie voor de Krim per oekaze op. De taken van dit Minkrim zijn overgeheveld naar het ministerie van Economische Zaken. Vicepremier Dmitri Kozak is intussen bezig met een nieuwe kaderpolitiek. Hoge ambtenaren worden naar de Krim gestuurd om het gebied drie jaar langs als ‘regeringscommissarissen’ te besturen. Net als de rest van Rusland moet ook de Krim worden onderworpen aan het Kremlin. Cruciaal in deze ‘verticale macht’ is dat de plaatselijke autoriteiten de opbrengst van hun politieke macht netjes delen met Moskou. Op de Krim proberen de plaatselijke bazen zich te onttrekken aan dat verdeelprincipe.

Het schiereiland draait sinds de ‘hereniging’ van maart 2014 op subsidies uit Rusland. De macht op de Krim draait dus ook om de vraag wie die geldstroom beheerst. Bovendien is er na de annexatie een confiscatiegolf van bezit op gang gekomen. Oekraïens bezit wordt geconfisqueerd of herverdeeld. Dat leidt tot conflicten over grond en andere eigendomskwesties. In mei dit jaar kwamen ‘burgemeester’ Aleksej Tsjaly van Sebastopol en Aleksandr Zaldostanov (alias ‘de Chirurg’) van de motorclub Nachtwolven met elkaar in botsing over een stuk grond plus meertje van 2,7 vierkante kilometer. Tsjaly weigerde dit „unieke object” uit handen te geven. Zaldostanov daagde hem uit tot een duel op straat, waar hij Tsjaly dan zou ontmaskeren als „incompetente leugenaar”.

Wie in deze strijd aan het kortste eind trekt, klaagt over corruptie. Sinds een maand lijkt de maat voor het Kremlin vol. De staatsveiligheidsdienst FSB kwam in actie. De dienst heeft een onderzoek ingesteld naar een minister, een belastinginspecteur en de havenmeester van Jalta. De drie zouden geld uit Moskou voor wegenbouw in hun zak hebben gestoken.

Corruptiemores

Premier Aksjonov, een voormalige worstelaar-zakenman-bendeleider, begreep de ernst van de situatie niet. Aksjonov (42), als kind verhuisd van Moldavië naar de Krim, had tot vorig jaar nooit in Rusland gewoond en was alleen vertrouwd met de Oekraïense corruptiemores. De premier dacht de aanval te kunnen weerstaan door terug te slaan. Hij noemde zijn eigen mensen „eerlijk”. Ze hadden zich hooguit „vergist” in de verschillen tussen de Oekraïense en Russische wetgeving. De FSB-agenten waren gewoon „provocateurs en besteld” om zijn ambtenaren in diskrediet te brengen. Akjsonov zou geen krimp geven. De Russen van het „vasteland” mogen zich dan gedragen als „helden”, ze moeten niet denken dat er op de Krim alleen „achterlijke idioten” wonen.

De lokale macht gaf zich ook daarna niet gewonnen. Het parlement van de Krim pleitte gisteren zelfs officieel voor ruimere bevoegdheden op het gebied van grondpolitiek, stedenbouw en kadastrale registratie.

De Russische regering gaat intussen door met duidelijk maken wie na de annexatie de baas is op de Krim. Daarvoor is een symbolisch instrument gekozen: de rekrutering van dienstplichtigen. Dit najaar worden er vier keer zo veel jongens opgeroepen dan afgelopen lente. Dienstplicht is de nachtmerrie voor elke moeder, vooral vanwege de sadistische ontgroeningen.

Maar de belangrijkste slag heeft het Kremlin afgelopen week geslagen in het buitenland. Vorige week waren tien parlementariërs uit Frankrijk twee dagen te gast op de Krim. Zeven van de tien waren partijgenoten van ex-president Sarkozy. Delegatieleider Thierry Mariani, ooit minister onder Sarkozy, wil in de herfst terugkomen met een grotere groep Franse politici. Moskou presenteert dit als een eerste stap op weg naar feitelijke erkenning van de annexatie van de Krim.