35 vrouwen kijken Cosby aan

Geen vrouw durfde het tegen hem op te nemen. Nu nagelen ze eensgezind Bill Cosby aan de schandpaal.

Bill Cosby in 1985 Foto ANP

Tientallen jaren wilde niemand het horen. „En dan is er een man voor nodig? Die er een grap over maakt? Dat maakte me zo verschrikkelijk pissig. Ineens dacht ik: wie moet ik bellen?”

Victoria Valentino is 27 jaar als ze eind 1969 Bill Cosby ontmoet. De zangeres en voormalige Playmate is in die periode diep ongelukkig. Haar zoontje was een paar maanden eerder verdronken. Cosby weet daar wel wat op: hij neemt haar en een vriendin mee uit eten en biedt haar een pilletje aan. Hier, zegt hij. Daar ga je je beter van voelen. Hier gaan we ons allemaal beter van voelen.

Later, in zijn appartement, moet ze misselijk en machteloos ondergaan hoe Cosby eerst haar bewusteloze vriendin aanrandt en dan haar verkracht.

Dat is hoe Valentino het nu navertelt. En het is slechts één van de 35 gedetailleerde getuigenissen die New York Magazine optekende van vrouwen die claimen dat ze in de afgelopen decennia slachtoffer zijn geworden van komiek en acteur Bill Cosby (78). Er hoort een indrukwekkende fotoserie bij: alle 35 vrouwen gingen voor het tijdschrift op de foto, in zwarte kleding, gezeten op een krukje, met de handen op de knieën en een ijzige blik in de lens.

Het is of ze tegen hem zeggen: hier zitten we dan. Probeer het nu nog maar eens te ontkennen.

Twitter avatar NYMag New York Magazine 35 women speak about being assaulted by Bill Cosby, and the culture that wouldn’t listen: http://t.co/H5dss5F2F4 http://t.co/RCF0BWBrxA

Alles is nu anders dan tien jaar geleden, toen Andrea Constand de eerste was die met een aanklacht kwam. Zij werd naar eigen zeggen begin 2004 door Cosby gedrogeerd en aangerand. Dertien andere vrouwen stonden al klaar om anoniem te getuigen als het tot een rechtszaak zou komen. Maar het kwam niet tot een rechtszaak, want er werd geschikt – voor een onbekend bedrag. De partijen spraken af dat wat Cosby tijdens het vier dagen durende verhoor onder ede verklaard had, niet naar buiten mocht komen.

Daarmee was de kous af. Dat drie van de dertien vrouwen daarna zelf nog de publiciteit opzochten, bracht Cosby niet aan het wankelen. Want hij was toch die warme Cliff Huxtable uit The Cosby Show, hét rolmodel, dat hoofd van een zwart gezin, de vader die met lieve grapjes en engelengeduld zijn kinderen opvoedde?

Bovendien ontbrak het aan overtuigend bewijs en ontkende Cosby alles. Kortom: er gebeurde niets.

Tot 16 oktober vorig jaar.

Is het inderdaad een man die Cosby uiteindelijk van zijn sokkel krijgt, of is het de wurggreep van sociale media? Het gaat in elk geval als volgt. Standup-comedian Hannibal Buress treedt die avond in oktober op in Cosby’s geboorteplaats Philadelphia en gaat wat langer dan normaal door over wat hij vindt van het „zelfgenoegzame oude-zwarte-man-typetje” dat denkt dat hij op televisie „neerbuigend kan doen” tegen andere zwarten alleen maar omdat hij in een succesvolle sitcom speelde. „Ja, maar jij verkracht vrouwen, Bill Cosby.”

Buress zegt daarna dat mensen bij eerdere shows dachten dat hij dat verzon. „Maar google na de show maar eens ‘Bill Cosby rape’.”

Een jongen in het publiek filmt, een dag later staan de YouTube-beelden op de website van een tijdschrift uit Philadelphia en in de dagen erna worden ze duizenden keren gedeeld op Twitter en Facebook.

Hoogstwaarschijnlijk aangemoedigd door de hernieuwde aandacht voor hun zaak (en door elkaar) meldt ineens de ene na de andere vrouw zich als slachtoffer. In november zijn dat er maar liefst 15; tussen december en februari komen er nog eens 21 bij. Samen met de paar die zich het vorige decennium al lieten horen, zijn er nu ruim veertig vrouwen die openlijk zeggen dat ze slachtoffer zijn geworden van Cosby. Ook al is erg onzeker of hij er nog voor gestraft kan worden, omdat de beschuldigingen van te lang geleden zijn.

Het overgrote deel wilde meewerken toen New York Magazine contact opnam. Het idee ontstond in januari. „Eerst wilden twee vrouwen meedoen, toen hoorden anderen daarvan en zegden ze ook toe, enzovoorts”, schrijft redacteur Noreen Malone in het bijbehorende artikel.

De vrouwen hebben allemaal min of meer hetzelfde verhaal: America’s Dad won hun vertrouwen en wist hen zover te krijgen dat ze een pilletje innamen. Soms ging dat vrijwillig, omdat ze bijvoorbeeld niet lekker waren en hij zei dat het zou helpen. Soms zat het in een glas wijn of een kop koffie. Een aantal van de vrouwen spreekt expliciet over wat ze daarna, half buiten westen, in een waas registreerden: kleren die plotseling uit zijn en Cosby die hen betast, of orale seks of penetratie opdringt. Eén vrouw, Joyce Emmons, zegt dat ze toen ze weer bij bewustzijn kwam naakt in bed lag met een goede vriend van Cosby. Toen ze Cosby vroeg wat voor pilletje dat was, zou hij gezegd hebben: „Gewoon een Quaalude.”

Dat was het middel dat hij vaker gebruikte, bleek toen eerder deze maand tóch naar buiten kwam wat Cosby onder ede had verklaard in 2005. Hij gaf destijds toe het slaapmiddel, op doktersrecept verkregen voor een zogenaamde pijnlijke rug, bij ten minste één vrouw te hebben gebruikt om haar in bed te krijgen.

Het was, zo zei hij toen, in zijn ogen min of meer hetzelfde als iemand een drankje aanbieden. Een sociaal smeermiddel, meer niet. Ongetwijfeld niet wetende dat ze hem tien jaar later allemaal tegelijk zouden aankijken vanuit elke kiosk en op alle sociale media.