Terugkijken: een documentaire over de dichter Adonis

De poëzie was gisteravond een geliefd onderwerp van Zomergast Ahmed Aboutaleb. Een van de dichters die hij toelichtte was de van oorsprong Syrische dichter Adonis. Twee jaar geleden zond de NPO een documentaire uit over Adonis, Het afwezige land.

NRC-redacteur Carolien Roelants schreef er destijds over:

“Van het begin af aan had de Syrische dichter Adonis zijn reserves ten aanzien van de opstandelingen tegen president Bashar al-Assad. Niet omdat hij iets ophad met diens autoritaire bewind – daar had hij zich altijd tegen verzet, zegt hij in de documentaire Het afwezige land – maar omdat de rebellen niet reppen van de fundamentele rechten van de mens: vrijheid van godsdienst, van meningsuiting en van geweten, Adonis’ leidende principes. „Ze willen alleen het regime omverwerpen.” Dan gaat het van regimewisseling naar regimewisseling „tot het einde der tijden”.

Zijn opstelling werd deze beroemdste levende Arabische dichter kwalijk genomen door andere Syrische kunstenaars (en leverde hem doodsbedreigingen op uit rebellenhoek). Maar het is inmiddels een feit dat democratie geen leidend principe meer is in de opstand.

Adonis, 83 jaar geleden in boerenland geboren als Ali Ahmed Said Esber, laat zich in dit fascinerende portret van John Albert Jansen zeer pessimistisch uit over de toekomst van de Arabieren in het algemeen. De weigering religie en staat te scheiden is hun ondergang. „Daarom is er geen cultuur, geen kunst, geen wetenschap. Geen boodschap dan die van geloof en macht. Een ramp.””

Uitzendingen van de NPO laten zich wat lastig embedden, maar Het afwezige land is hier in zijn volledigheid te zien.