Stop het dodelijke beleid rond mensen op de vlucht

Illustratie Patrick Chappatte

Boten vol uitgemergelde mensen op zee in Zuidoost-Azië, smekend om water, uitgeputte vluchtelingen in de branding op Griekse eilanden, wanhopige gezinnen die door het prikkeldraad tussen Turkije en Syrië proberen te breken om aan gevechten te ontsnappen. Afschuwelijke verhalen over onthoofdingen, martelingen en verkrachting in Libië. Slavenkampen en massagraven in de jungle van Zuidoost-Azië.

Kort geleden bezocht ik Jordanië, Irak en Turkije. Deze landen vangen 2,7 miljoen van de meer dan 4 miljoen vluchtelingen uit Syrië op. Het wordt voor deze landen steeds moeilijker meer mensen onder te brengen nu de oorlog in Syrië zich blijft voortslepen en andere landen – ook in Europa – weigeren om meer verantwoordelijkheid te nemen. Deze maand sprak ik met vluchtelingen en migranten in Griekenland. Sommigen zijn al hun geld kwijt aan een levensgevaarlijke reis. Hun lijden is deels resultaat van EU-lidstaten die een veilige en legale route naar Europa onmogelijk te maken.

Hulpverleners van Artsen zonder Grenzen horen overal ter wereld dezelfde verhalen van angst, ontbering en geweld. Mensen die achtergelaten worden in de Sahara, als vee in opslagloodsen en vrachtwagens worden samengepakt of worden verkracht, gemarteld en uitgehongerd.

Volgens de VN zijn niet minder dan 60 miljoen mensen van huis en haard verdreven – het grootste aantal sinds de Tweede Wereldoorlog. 86 procent wordt opgevangen door buurlanden. Ondanks deze crisis voldoen veel staten niet eens aan verdragsverplichtingen ten aanzien van vluchtelingen, terwijl migratiebeleid onder druk van de publieke opinie restrictiever en repressiever wordt. Andere staten proberen zelfs onder hun verantwoordelijkheden uit te komen door het Vluchtelingenverdrag uit 1951 en andere relevante verdragen niet te tekenen. Westerse landen doen zich in plaats daarvan humanitair voor door hulp te bieden in vluchtelingenkampen in Turkije, Pakistan, Libanon, Kenia, Ethiopië en zelf niet ruimhartig vluchtelingen op te nemen. Ze creëren menselijke opslagplaatsen en houden de mensen zo uit het zicht en ver weg van de eigen grens.

Dezelfde landen zoeken ook naar andere manieren om onder hun verantwoordelijkheden uit te komen, bijvoorbeeld door de last door te schuiven. Schrijnend voorbeeld is Australië, dat asielzoekers in Papoea-Nieuw-Guinea en Nauru gevangen zet. In de EU laten de lidstaten het probleem over aan de landen in zuidelijk Europa zoals Griekenland.

Deze crisis zal niet uit zichzelf verdwijnen. Mensen die vrezen voor hun leven zijn niet tegen te houden met hogere hekken, ze gaan op zoek naar een alternatieve, vaak nog gevaarlijker route. Het huidige beleid jaagt mensen in wrakke bootjes.

Waar mensen bedreigd worden door geweld, repressie en volstrekte uitzichtloosheid gaan zij op zoek naar een veilige en betere toekomst. In plaats van weg te kijken moeten landen tegemoetkomen aan hun juridische en morele verplichtingen: zorgen voor bescherming en menswaardige opvang voor vluchtelingen en migranten in plaats van hen tot iedere prijs buiten te houden.

Onze oproep aan overheden is simpel: geef menselijkheid voorrang, beperk de ontberingen en geef mensen hun waardigheid terug. Stop met beleid dat doodt en het leed verlengt.

Algemeen directeur Artsen zonder Grenzen