Bijna alle grondstoffen kelderen, en dat is niet helemaal toevallig

Foto Reuters

De prijzen van vrijwel alle grondstoffen kelderen: van koper tot maïs en aluminium, van soja tot zilver en suiker. De grondstoffenindex van Bloomberg ging afgelopen week 4,4 procent onderuit, een van de grootste dalingen ooit. Vier vragen.

1. Schommelingen zijn er vaker. Is er op lange termijn ook wat aan de hand?

Ten opzichte van begin dit jaar verloren grondstoffen over de hele linie 10,2 procent. Vergeleken met de prijspiek van 2008, kort vóór de Lehman-crisis, is er gemiddeld 60 procent van de prijzen af.

270715ECO_grondstoffenindex-02 (2)

2. Wie hebben er last van?

De gevolgen zijn groot: producenten, met name ontwikkelingslanden en opkomende landen als Brazilië en Rusland, lijden. Door lage grondstofprijzen daalt de inflatie, ook hier. Gewoonlijk is dat gunstig, maar deze is in Europa al gevaarlijk laag en er wordt op dit moment juist geldbeleid gevoerd om de inflatie aan te jagen.

Bedrijven in de sector moeten bloeden. Vrijdag meldde Anglo American, een van de grootste mijnbouwbedrijven ter wereld, dat het 53.000 banen schrapt. Afgelopen halfjaar verloor het concern drie miljard dollar.

3. Waarom dalen de grondstoffen zo hard, en waarom tegelijk?

Dat is grotendeels toeval, maar zeker niet helemaal. Veel agrarische producten hebben te maken met beter dan verwachte oogsten, die de prijzen drukken. Olie staat al sinds een jaar onder druk door een offensief van Saoedi-Arabië.

270715ECO_grondstoffenindex-01 (2)

Goud leidt een eigen leven. Het sloot vorige week sloot op de laagste prijs sinds begin 2010. De sterke dollar speelt mee, maar ook het leeglopen van een speculatie-bel: handelaren hadden verwacht dat de centrale bank van China gedurende de afgelopen zes jaar zo’n 2.500 ton goud had opgekocht -  dat bleek vorige week slechts 600 ton te zijn volgens de Chinese autoriteiten. De bodem viel daarna onder goudprijs weg.

China speelt ook de hoofdrol bij de enorme prijsstijging van metalen sinds het begin van de eeuw. IJzer, koper, aluminium: de razendsnelle opbouw van de Chinese infrastructuur en woningmarkt zorgde voor een ongekende toename van de vraag. Mijnbedrijven investeerden daarop volop in nieuwe capaciteit. Maar het kan jaren duren voordat de nieuwe productie op gang komt. Nét nu dat gebeurt, vertraagt de Chinese economie flink en valt de vraag weg.

4. Wat is de rol van particuliere beleggers?

Tot ruim tien jaar geleden was de grondstoffenmarkt goeddeels ontoegankelijk voor particuliere beleggers. De opkomst van zogenoemde Exchange Traded Funds (ETF’s) veranderde dat. Deze beleggingsfondsen bootsen de prijzen na van goud, olie of welke grondstof dan ook. Dat doen ze door allerlei slimme financiële constructies, maar ze kopen met termijncontracten de grondstoffen ook daadwerkelijk in. In 2004 werd de eerste goud-ETF gelanceerd, in 2006 volgde onder meer de eerste olie-ETF. Miljarden stroomden plots de grondstoffenmarkt in, dreven de prijzen op. Ziedaar de piek van 2008.

Inmiddels zit er voor 120 miljard dollar in dergelijke fondsen, maar dat stroomt er even makkelijk weer uit. Het resultaat is dat de markt wispelturiger is. En ook al heeft elke grondstof zijn eigen verhaal, aan de nieuwe speculatieve hijgerigheid ontkomen ze geen van alle.