Uitverkoop bedrijven is afgang Nederland

Nederland is nu echt in de uitverkoop. Twee weken geleden bleek dat minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) het staatsbezit in verzekeraar Vivat (voorheen Reaal) voor 1 euro verkoopt aan het hier onbekende bedrijf Anbang, een Chinese verzekeraar.

Afgelopen week meldde het door verliezen gevelde bouwbedrijf Ballast Nedam dat een hier onbekend concern uit Turkije, Renaissance Construction, een overnamebod van 30 miljoen euro doet. Het bod lag onder de beurskoers, die vervolgens daalde. Een zeker bewijs dat niemand in een betere prijs gelooft. Renaissance-oprichter Ilicak heeft al bijna 20 procent van de Ballast-aandelen op de beurs gekocht.

Het eerste dat deze twee nieuwe buitenlandse eigenaren moeten doen, is nieuw kapitaal storten. De 6.500 werknemers van Vivat en Ballast Nedam zijn hen dankbaar. De kapitaalstortingen zijn de reden dat de nieuwe eigenaren met hun magere biedingen wegkomen. Waarom zouden zij de bestaande aandeelhouders, die het bedrijf kennelijk niet op orde konden krijgen, iets extra’s geven? Die aandeelhouders mogen blij zijn dat er nog iemand belangstelling heeft.

Voor Nederland is deze uitverkoop een afgang. Bouwen en infrastructuurprojecten uitvoeren is Hollands glorie. Kijk naar de grote projecten die Nederlandse bedrijven in het Midden-Oosten deden en doen (Oranjewoud in metroproject Saoedi-Arabië) en naar successen van de baggeraars, de ‘natte’ bouwers Boskalis en Van Oord. En verzekereren zit Nederland zowat in het DNA: we verzekeraren ons graag en veel en al dat premiegeld dat we storten vertaalt zich in grote verzekeraars (NN, Aegon) en nog grotere pensioenfondsen.

Hoe verschillend bouwen en verzekeren ook zijn, één aspect hebben zij gemeen: alles draait om de juist inschatting van risico’s. En daar hebben zij beide gefaald.

Zij kunnen natuurlijk naar de overheid wijzen. Ballast Nedam kan doen alsof Rijkswaterstaat medeschuldig is aan het debacle, omdat deze opdrachtgever gretig de aannemers in bijvoorbeeld het A15-project tussen de Maasvlakte het Vaanplein opzadelde met onbeheersbare risico’s. Deze en andere projectverliezen braken Ballast Nedam. De toenmalige bestuurders overschatten zichzelf. De verleiding was kennelijk te groot: als we dat project niet binnenslepen, raken we werkloos en brodeloos.

Vivat, voorheen Reaal, heeft wat meer recht van klagen. De verzekeraar is genekt door de ultra lage rente. Als gevolg daarvan stijgt de waarde van de verplichtingen en moet het eigen kapitaal meegroeien. Maar de producten van verzekeraars zijn, mede door het woekerpolisschandaal, niet populair meer. Dus is extra winst maken om dat kapitaal aan te vullen bijzonder lastig.

De rente is zo laag omdat de Europese Centrale Bank, de ECB, dat nodig vindt voor het economisch herstel in Europa. Maar het pakt desastreus uit voor de Nederlandse spaarvarkens: de pensioenfondsen en verzekeraars. Voor de Nederlandse burgers dus. Schrik niet. In die spaarvarkens zit 1.900.000.000.000 euro.

Recht van klagen heeft de burger. Het gekke is: politiek gesproken is er meer opwinding over het derde steunpakket voor Griekenland dan over dat ECB-beleid van ultralage rente. Onze bijdrage aan de Griekse steun is zo’n 5 miljard euro. De krankzinnig lage rente kost ons een paar miljard euro extra pensioenpremie. Jaarlijks. Verder blijft verhoging van de pensioenen al tijden uit vanwege de zwakke positie van de fondsen. Elk procent gemiste verhoging scheelt jaarlijks 9 miljard euro.