Toezicht of betutteling

Reconstructie Verzekeraar Delta Lloyd en toezichthouder DNB zijn al jaren verwikkeld in een venijnige vete. Komende week wordt de uitspraak van de rechter in Rotterdam verwacht. De financiële wereld wacht met spanning af wie gaat winnen. Op het spel staan de macht van de toezichthouder en de reputatie van menig topmanager. Door onze redacteuren Hanneke Chin-A-Fo en Chris Hensen, Illustratie Aron Vellekoop León

Illustratie Aron Vellekoop Leòn

Het is mei 2012 als Niek Hoek ontploft. De topman van Delta Lloyd heeft net een niet mis te verstane opdracht gekregen van De Nederlandsche Bank (DNB). Die vindt al tijden dat de verzekeraar te veel risico neemt met het geld van polishouders. Dat moet nu voor eens en voor altijd afgelopen zijn. DNB draagt Hoek op om de beleggingsrisico’s af te bouwen. En wel binnen drie maanden.

Verzekeraars zijn grote beleggers. Ze investeren de premies van klanten om dat geld te laten groeien en polishouders uitkeringen te kunnen doen. Maar ze verliezen ook weleens geld. Als het vaak mis gaat, bestaat het risico dat ze hun verplichtingen niet kunnen nakomen. DNB vindt dat het bij Delta Lloyd al te lang die kant op gaat. Bovendien geeft het bedrijf geen gehoor aan oproepen tot ingrijpen. Vandaar die oekaze.

De opdracht komt van twee zwaargewichten bij de toezichthouder: Jos Heuvelman en Femke de Vries. Voor de buitenwereld zijn ze onzichtbaar, maar in de sector kent men hen goed. Ze staan bekend als doortastend.

Hoek, een even innemende als dominante bestuurder, kookt van woede. Al elf jaar is hij de hoogste baas van Delta Lloyd, een van de grootste verzekeraars van het land en daarmee een van de gezichten van de BV Nederland. Onder zijn leiding heeft Delta Lloyd grote successen geboekt. In 2009 ging de onderneming naar de beurs, midden in de crisis.

En het belangrijkste: Delta Lloyd overleefde de crisis op eigen kracht, zonder staatssteun. Geen andere grote Nederlandse verzekeraar deed dat na.

Dus hoezo te veel risico nemen? Delta Lloyd is juist een toonbeeld van gedegen verzekeren, vindt Hoek. Natuurlijk, hij mag graag scherp aan de wind zeilen, maar altijd binnen de veiligheidsmarges. Daarbij, risico nemen is toch onvermijdelijk? Anders kun je geen geld verdienen voor polishouders. Daar paal en perk aan stellen, dát zou pas onverantwoord zijn.

De opdracht van DNB markeert het begin van een nog niet eerder vertoonde confrontatie tussen twee powerhouses: het grote Delta Lloyd (90 miljard euro belegd vermogen) versus de machtige toezichthouder. Een confrontatie ook met grote zakelijke en persoonlijke consequenties, waarbij karakters en cultuurverschillen een cruciale rol spelen.

Het is de taak van DNB ervoor te zorgen dat banken en verzekeraars niet omvallen

Delta Lloyd doet met tegenzin wat DNB eist. Het koopt voor veel geld financiële producten waarmee het bedrijf zich indekt tegen beleggingsrisico’s. Maar een maand later verkoopt Delta Lloyd een deel van die producten alweer.

Dat vormt aanleiding voor een Amerikaanse zakenbank om bij een andere toezichthouder, de Autoriteit Financiële Markten (AFM), melding te maken van opvallende transacties. Die toezichthouder begint een onderzoek, en later doet ook DNB dat. Eind 2014 komt DNB met zware sancties. Het geeft Delta Lloyd een recordboete van 22,8 miljoen euro. De verzekeraar zou op basis van geheime informatie hebben gehandeld.

De toezichthouder eist tevens het vertrek van financieel directeur Emiel Roozen, per 2016. Hoek stapt op, uit zichzelf, maar na onmiskenbare druk van DNB. Andere Delta Lloyd-kopstukken treden in deze periode om uiteenlopende redenen eveneens terug.

Delta Lloyd besluit de boete en het wegsturen van Roozen aan te vechten. De afgelopen weken stond het tegenover DNB bij de rechtbank in Rotterdam. De kernvraag: was de informatie op basis waarvan Delta Lloyd handelde nou wel of niet vertrouwelijk? En zijn de sancties dus terecht? Delta Lloyd vindt van niet en zegt dat de maatregelen disproportioneel zijn.

In de financiële wereld wordt de zaak nauwlettend gevolgd. Het is voor het eerst dat de rechter zich uitspreekt over grenzen aan het toezicht bij zo’n grote instelling. Ook voor individuele topbankiers en -verzekeraars is de zaak van belang. DNB toetst bestuurders van financiële instellingen bij hun benoeming op geschiktheid en betrouwbaarheid, en heeft de bevoegdheid om hen te hertoetsen als het daar aanleiding toe ziet. Bankiers en verzekeraars hebben kritiek op dit hertoetsingbeleid omdat DNB regelgever, aanklager en rechter tegelijk is. Delta Lloyd stelt dit beleid nu ter discussie.

Op verzoek van Delta Lloyd voltrok de zaak zich achter gesloten deuren, ondanks het duidelijke publieke belang: helderheid over wat er is gebeurd en wie nu zijn boekje te buiten ging. Het is nog onbekend of de uitspraak, die komende week verwacht wordt, volledig zal worden gepubliceerd.

Vriend en vijand zijn het er niettemin over eens dat het conflict tussen Delta Lloyd en DNB verder teruggaat dan de zaak die bij de geheime zittingen voorlag. De rechtszaak kan niet los worden gezien van de ernstig getroebleerde relatie die eerder is ontstaan. Het tot nu toe onbekende feit dat DNB Delta Lloyd dwong om risico’s af te bouwen, is daar slechts één voorbeeld van.

Vete

Dit is het verhaal van een vete. Van twee partijen die, als in een mislukt huwelijk, elkaar op zeker moment niet meer verstonden – of wilden verstaan. Voor DNB gaat het om een verzekeraar die zeven jaar nadat de sector wankelde weigert zijn riskante oude gewoontes af te zweren. In Hoeks ogen draait het om een toezichthouder die na de kredietcrisis is doorgeslagen in zijn taakopvatting.

Het is de taak van DNB om ervoor te zorgen dat de financiële sector stabiel blijft. Met andere woorden: dat banken en verzekeraars niet in problemen komen en omvallen. Daarbij heeft de toezichthouder veel bevoegdheden. Sinds de crisis zijn die verder uitgebreid.

DNB stelt eisen aan de solvabiliteit van verzekeraars, de mate waarin ze aan toekomstige verplichtingen kunnen voldoen. Als een verzekeraar daar niet aan voldoet, kan DNB hem dwingen maatregelen te nemen, zoals het afbouwen van risico’s. Voor iedereen zijn de eisen in principe hetzelfde, ze liggen vast in de wet. Maar in de uitwerking gaat het om maatwerk, en voor de buitenwereld is vaak moeilijk te doorgronden hoe DNB precies opereert. Daarvoor is de materie ook te complex.

Deze reconstructie is gebaseerd op gesprekken met meer dan vijftien betrokkenen, gerechtelijke uitspraken, jaarverslagen en aanvullende informatie. Alle gesprekspartners willen anoniem blijven wegens de gevoeligheid van het onderwerp en om de rechtsgang niet te beïnvloeden.

Fijne neus

In de jaren voorafgaand aan de financiële crisis bouwt Hoek een verzekeringsmaatschappij op met een geheel eigen beleggingsbeleid. Daarvoor heeft hij Alex Otto van Shell naar Delta Lloyd gehaald. Otto, een charmante man met een zwarte zegelring, staat bekend als een belegger met een fijne neus voor rendement.

Delta Lloyd belegt meer dan menig andere verzekeraar in aandelen, een beleggingscategorie die riskanter is dan obligaties. Het neemt vijfprocentsbelangen in talloze Nederlandse beursgenoteerde bedrijven. Otto, die het beleggen leerde na de heao, wordt daardoor een machtsfactor op het Damrak.

Hoek gelooft heilig dat als je maar slimmer, scherper en sneller bent dan de rest, je kunt excelleren. Competitiedrang die terug te vinden is bij de rest van het bestuursteam dat hij om zich heen verzamelt. Dat bestaat uit de relatief jonge financieel directeur Roozen (47), een registeraccountant die geldt als een van de scherpste geesten binnen de branche. Nestor Paul Medendorp (60). En Onno Verstegen (52), wiens kracht ligt in precisie en een gestructureerde manier van werken. Het Nederlandse bedrijfsleven kiest Roozen in 2014 tot financieel directeur van het jaar.

Roozen en Verstegen komen beiden van Nyenrode, Hoek studeerde bedrijfseconomie aan de VU. Uitzondering is Medendorp, die naar de Hogere Hotelschool ging. Het team is goed op elkaar ingespeeld en gelooft in het principe van collegiaal bestuur.

Het fanatieke zie je terug in Hoeks andere passie. Hij is een zeezeiler van het competitieve soort, vanzelfsprekend de schipper en een veeleisende. Volgens sommigen houdt dat verband met zijn achtergrond. Hoeks vader kreeg tijdens een zeiltocht een hartinfarct en stierf toen Hoek dertien was. Zijn moeder moest de kost verdienen en was weinig thuis. Hoek moest, naar eigen zeggen, bewijzen dat hij en zijn broer en zus niet voor galg en rad hoefden op te groeien. Want dat was wat de omgeving verwachtte.

Het assertieve beleggingsbeleid wordt beroemd en berucht in het bedrijfsleven. Beroemd omdat het succesvol is, berucht omdat Delta Lloyd met zijn vijfprocentsbelangen een stevige vinger in de pap heeft bij bedrijven en zo topmannen kan maken en kraken.

Maar dan komt de crisis. Aegon heeft een miljardeninjectie nodig. ASR wordt genationaliseerd. ING, met dochter Nationale-Nederlanden, moet met miljarden overeind gehouden worden. Op DNB ontstaat scherpe kritiek. De toezichthouder moet veel strenger worden.

Dat laatste betwist niemand bij Delta Lloyd. Maar Hoek heeft moeite met de manier waarop DNB te werk gaat. Vanaf 2011 wordt Delta Lloyd volgens hem overstelpt met vragen en kritische opmerkingen: over het dividendbeleid, over beloningen, over het beleggingsbeleid. Het zijn vragen die volgens hem neerkomen op opdrachten.

Hoek en zijn team ervaren het als betutteling. Het gaat toch prima met Delta Lloyd? Alle successen hebben geleid tot een sterk gevoel van saamhorigheid in team-Hoek, evenals een groeiend geloof in het eigen gelijk.

DNB wil antwoorden op haar vragen en stoort zich aan de soms recalcitrante manier waarop Delta Lloyd die geeft. De verzekeraar schroomt niet om te wijzen op zaken die DNB verkeerd zou zien.

Wisseling van de wacht

De wederzijdse irritatie valt samen met een wisseling van de wacht bij DNB. In 2011 treden vier nieuwe directieleden aan, onder wie Klaas Knot, die president Nout Wellink opvolgt, en Jan Sijbrand, het nieuwe hoofd Toezicht. Joanne Kellermann, in de directie verantwoordelijk voor toezicht op verzekeraars, zit al sinds 2007 in de directie en blijft aan.

Sijbrand wordt eindverantwoordelijk voor het dossier Delta Lloyd. Hij en Hoek kennen elkaar van hun tijd bij zakenbank NIBC. Sijbrand was tussen 2008 en 2011 bestuurslid, Hoek was commissaris en hield toezicht op Sijbrand. Nu zijn de rollen omgedraaid.

De twee mannen zijn tegenpolen. Hoek is een archetypische ondernemer. Sijbrand, een wiskundepromovendus, staat in de financiële sector bekend als intelligent, maar ook als wel érg op de inhoud gericht. Hij is een man die al een groot deel van zijn carrière bezig is met het beperken van risico’s en die ook heilig gelooft in het nut daarvan. Sijbrand heeft in 2007 twee keer gesolliciteerd bij Delta Lloyd. Eenmaal op de functie van directeur risicobeheer, en eenmaal bij de beleggingspoot. Beide keren kreeg hij de baan niet.

Met de in Leiden opgeleide juriste Kellermann heeft Delta Lloyd het meest te maken. Zij heeft lang voor advocatenkantoor NautaDutilh gewerkt en kwam in 2005 naar DNB. Ook met haar heeft Hoek geen klik.

In het voorjaar van 2012 volgt opnieuw een botsing. Hoek wil een royaal dividend uitkeren aan de aandeelhouders. Maar DNB is tegen: het geld kan beter opgepot worden voor het geval de crisis erger wordt. Ook andere verzekeraars krijgen dat verzoek – en protesteren. Maar Hoek is er in het bijzonder verbolgen over.

Het raakt Delta Lloyd waar het pijn doet. Een royaal dividendbeleid was een speerpunt waarmee beleggers zijn aangetrokken. Daar in het tweede jaar na de beursgang al van afzien, zou desastreus zijn. De financiële situatie van Delta Lloyd laat het dividend beslist toe. DNB gaat op zijn stoel zitten, vindt Hoek.

Het dividendbeleid stond bovendien voorafgaand aan de beursgang in het prospectus beschreven. DNB heeft het zelf goedgekeurd. Hadden ze toen niet al bezwaar kunnen maken, vraagt Hoek zich af. DNB blijft bij zijn kritiek, maar grijpt niet in, en Delta Lloyd keert het dividend gewoon uit.

Rond deze tijd tekent zich duidelijk een kloof af. Het toezicht wordt intensiever. Belangrijkste aandachtspunt: DNB vindt dat Delta Lloyd risico’s moet afbouwen. Het wijst veelvuldig op de solvabiliteit: het cijfer dat uitdrukt in hoeverre een verzekeraar kan voldoen aan de beloftes aan polishouders. De solvabiliteit van Delta Lloyd behoort inderdaad tot de lagere in de sector en staat net als bij andere verzekeraars onder druk door de crisis. Slechts een paar bedrijven, waaronder SNS Reaal, doen het slechter. Volgens Delta Lloyd staan sommige concurrenten er beter voor omdat ze staatssteun meetellen in hun solvabiliteit.

Sommigen menen dat DNB echt álle risico's de wereld uit wil hebben

Hoek bekruipt het gevoel dat DNB langzamerhand álle risico’s de wereld uit wil hebben, niet alleen de buitensporige. Hij heeft het idee dat DNB Delta Lloyd ten onrechte harder aanpakt dan andere verzekeraars en bovendien een organisatie is die blind is voor de eigen tekortkomingen. DNB ziet juist een verzekeraar waar meer toezicht nodig is, omdat die meer risico loopt dan veel concurrenten.

Hoek en zijn team proberen Kellermann en haar collega’s uit te leggen dat ze het verkeerd zien, maar dat leidt volgens hen niet tot een beter begrip van de materie op het DNB-hoofdkantoor aan het Frederiksplein. Andersom begint DNB zich te storen aan de koppige houding van Delta Lloyd.

De commissarissen van Delta Lloyd maken zich intussen grote zorgen over de slechte relatie en proberen bij te sturen. Ze vragen Hoek en de zijnen tactvoller te opereren en voeren verzoenende gesprekken met de toezichthouders. Ook daar is op communicatievlak genoeg te winnen. De brieven van de toezichthouder zijn vaak kribbig van toon en gaan voorbij aan wat er wel goed gaat. De bemiddeling helpt niet.

Hoek stuurt beleggingshoofd Otto in april 2012 naar DNB om een presentatie te geven over het beleggingsbeleid. Maar die komt met een kater thuis. Hij had gehoopt op een open discussie met zijn gehoor, maar het blijft vooral stil aan die kant van de tafel. Enkele weken later stuurt DNB alsnog een kritische brief.

Een maand na de presentatie volgt de gewraakte opdracht om de beleggingsrisico’s af te bouwen. Hoeks team reageert furieus: DNB zou zich baseren op absurde aannames. De opdracht gaat uit van mogelijke calamiteiten – het gelijktijdig instorten van de aandelenmarkten, de rente en vastgoedbeleggingen – die volgens Delta Lloyd per definitie niet tegelijkertijd kunnen optreden. Daarbij: hoe waarschijnlijk is zo’n perfect storm als er net een crisis van de buitencategorie is geweest?

DNB houdt vast aan de financiële eisen. Hoek en zijn team besluiten om daar dan maar in één klap aan te voldoen. Ze willen niet dat DNB hen op de huid blijft zitten. Eind mei koopt Delta Lloyd voor zo’n 2 miljard euro aan financiële instrumenten die moeten beschermen tegen verschillende risico’s. Het is peperduur, maar het moet. Een andere eis, om een directeur risicobeheer in de raad van bestuur op te nemen, leggen bestuur en commissarissen naast zich neer. Delta Lloyd heeft al zo’n chief risk officer, een niveau lager.

Groot is de frustratie bij Delta Lloyd als twee weken later de markten precies het tegenovergestelde doen van dat waartegen het zich onder dwang heeft ingedekt. Het is crisis, de markten zijn nog slechter te voorspellen dan anders. Een deel van de bescherming werkt nu juist in het nadeel van de verzekeraar. De aangekochte producten bestaan uit een soort weddenschap: als de markten doen wat je verwacht, win je ermee. Zo niet, dan verlies je – fors. De kosten voor Delta Lloyd lopen op tot 2,5 miljoen per dag.

Hoek wil daarom verkopen zodra zich een gelegenheid voordoet. En die komt er. Op 28 juni 2012, slechts zes weken nadat DNB de aankoop afdwong, dumpt Delta Lloyd voor honderden miljoenen euro’s van de gewraakte stukken.

Geheime informatie

Vanaf hier escaleert de situatie. De transacties zijn volgens DNB gebaseerd op geheime informatie en vormen de aanleiding voor de miljoenenboete.

De zaak begint twee dagen eerder, op dinsdag 26 juni. Dan komt er bij de lobbyclub van de branche, het Verbond van Verzekeraars, een telefoontje van DNB binnen. Het Verbond wordt uitgenodigd voor een gesprek, die vrijdag, over „de lage-renteproblematiek”. Die informatie komt via personen binnen het Verbond bij financieel directeur Roozen terecht. Volgens DNB gaat het over een vertrouwelijk gesprek, maar volgens Delta Lloyd is het niet meer dan een uitnodiging.

Roozen weet dan genoeg. In de markt wordt driftig gespeculeerd over mogelijke stappen van DNB om een nieuwe, vaste rekenrente in te voeren. Met zo’n rekenrente berekenen verzekeraars hun solvabiliteit. Op basis van de huidige rekenrente staan veel verzekeraars er slecht voor. De branche lobbyt al een tijd voor een gunstigere berekening. Vooral Delta Lloyd en SNS Reaal willen dat graag.

Hoek en Roozen vermoeden een verband met SNS Reaal. Die bank-verzekeraar staat op omvallen en de verzekeringstak wordt met de nieuwe rekenrente enorm geholpen. Maar dat is nu niet het belangrijkste. Dit is het moment om te handelen, denkt Roozen. Als de zogeheten vaste rekenrente er komt, wordt de solvabiliteit van Delta Lloyd hoger en is er ruimte om de risicodekking de deur uit te doen.

Roozen, die in Brussel is voor een vergadering van Delta Lloyd België, hoort op woensdagavond van de uitnodiging en roept het bestuur bijeen voor telefonisch overleg de volgende ochtend. Hoek zelf is er niet bij. Zijn studerende zoon is drie weken daarvoor levensbedreigend gewond geraakt bij een auto-ongeluk en hij zit sindsdien aan diens bed in het AMC.

Het bestuur besluit de instrumenten te verkopen. Waarnemend voorzitter Medendorp belt Hoek voor instemming. Die zegt: doen. Otto krijgt opdracht de transacties uit te voeren.

Delta Lloyd rekent uit dat de verkoop een kostenpost scheelt van 142 miljoen euro. Als op vrijdag het Verbond inderdaad te horen krijgt dat DNB van plan is een vaste rekenrente in te voeren, reageren ze bij Delta Lloyd opgelucht.

Servies door de kamer

Maar dan: een Amerikaanse zakenbank doet bij de AFM melding van opvallende transacties. Die begint een onderzoek. Al snel komt DNB in beeld. In oktober 2013 is er een inval bij Delta Lloyd. Als de toezichthouder aankondigt een onderzoek in te stellen, vliegt het servies door Hoeks kamer. Hoezo vertrouwelijke informatie? Terwijl het al gonsde in de markt, maakte Delta Lloyd een educated guess. Mag dat dan niet?

Hoek beschouwt het onderzoek als een strafexercitie van Kellermann en Sijbrand, die hij is gaan zien als architecten van de harde aanpak van Delta Lloyd. De Raad van Commissarissen, onder leiding van Jean Frijns, stelt een eigen onderzoek in. De conclusie: de wet is niet overtreden. Ja, procedureel had het netter gemoeten, maar dat is geen reden voor zulke zware maatregelen.

De stellingname van Frijns is opvallend, zeggen branchekenners. Hij geldt als een van Nederlands meest vooraanstaande deskundigen op het gebied van goed bestuur, een kenner van zowel de sector als het toezicht. Frijns zat in 2008 de commissie voor die zich boog over een herziening van de bedrijvencode voor goed bestuur, de Code Tabaksblat. In 2010 hielp hij mee aan een cultuurverandering bij DNB. Het toezicht moest scherper. Als Frijns dus zegt dat DNB te ver gaat, dan zal er wel iets van waar zijn, geloven velen.

DNB begrijpt niet dat Delta Lloyd het over een afrekening heeft. Wat hen betreft gaat het om een verzekeraar die zich niet houdt aan de spelregels: vanzelfsprekend was alle informatie vertrouwelijk. Dat was iedereen duidelijk, getuige ook het feit dat alleen Delta Lloyd handelde. Volgens Delta Lloyd is dat echter nogal wiedes: alleen zíj waren zoveel geld kwijt aan risicodekking, omdat dat moest van DNB.

Volgens DNB wist Delta Lloyd wel degelijk dat de informatie vertrouwelijk was. Hoek zelf zou dat tegen zijn team hebben gezegd. Hoek heeft dat inderdaad in een e-mail aan hen geschreven. Maar hij zou daarbij alleen de woorden van de algemeen directeur van het Verbond van Verzekeraars, Richard Weurding, hebben geciteerd. Diens woorden zouden achteraf volledig onjuist zijn gebleken. Hoek sprak Weurding twee dagen na de uitnodiging.

Handschoenen uit

Hoek en DNB staan opnieuw tegenover elkaar. Maar nu zijn de handschoenen uit. Aan het begin van 2014, als DNB al een eind op streek is met het onderzoek, dreigt het vier betrokkenen te hertoetsen op hun geschiktheid en betrouwbaarheid. Het gaat om Hoek, Roozen, Otto en diens financiële rechterhand, Peter Knoeff. Hertoetsing is een zeer zwaar middel, dat meestal niet goed afloopt. Wie niet door de toets komt, moet weg.

Hier eindigt het tijdperk-Hoek. In november 2013 licht hij de raad van commissarissen in dat het tijd is voor een nieuwe bestuursvoorzitter en in april 2014 volgt de officiële aankondiging dat hij per 1 januari 2015 vervroegd met pensioen gaat. Ook Otto maakt begin 2014 zijn terugtreden bekend. Hij was in het najaar van 2013 al in gesprek geraakt met de investeringsmaatschappij van de familie Blokker, waar hij nu directeur is. Knoeff wordt manager bij een andere divisie. Medendorp gaat aan het einde van dat jaar op zijn zestigste met pensioen.

Roozen is het enige lid van Hoeks oorspronkelijke dreamteam dat overblijft, en zijn toekomst bij de verzekeraar hangt aan een zijden draadje. Als Delta Lloyd de rechtszaak verliest, wordt zijn heenzending definitief.

Hoek zelf is na zijn aankondiging niet van DNB af. De toezichthouder wil hem ook nog hertoetsen als commissaris bij zakenbank NIBC – wegens de affaire bij Delta Lloyd. Voordat het zover komt stapt Hoek op. In februari van 2014, middenin het strijdgewoel met DNB, wordt hij door headhunters gevraagd of hij president-commissaris bij ABN Amro wil worden. Als ABN Amro informeel namen van kandidaten voorlegt, blijkt al snel dat Hoek geen schijn van kans maakt, door bezwaren van DNB.

Voor Hoek betekent dit het einde van een decennialange carrière in de financiële sector. Hij wordt president-commissaris bij ingenieursbureau Arcadis, maar een functie bij een bank of verzekeraar onder toezicht van DNB zit er, voorlopig althans, niet in. Hoek begint een eigen private equityfonds, Brandaris Capital, dat investeert met vooral zijn eigen geld. Het is klein en valt onder een lichter toezichtsregime.

Het bedrijf waar hij groot werd, en dat hij groot maakte, slaat onder zijn opvolger, oud-ING’er Hans van der Noordaa, een nieuwe weg in. Kort na diens aantreden kondigt Delta Lloyd de benoeming van een directeur risicobeheer aan in het bestuur – het vijfde bestuurslid dat Hoek niet nodig vond. Later verkoopt de verzekeraar een smak aandelen om het kapitaal te versterken. Het risicoprofiel wordt verder afgebouwd.