Beenmerg maakt na transplantatie vetcellen aan bij patiënt

Vetcellen, gefotografeerd met een elektronenmicroscoop. Foto thinkstock

Patiënten die een beenmergtransplantatie hebben ondergaan, krijgen in de jaren na hun operatie overal in hun lichaam steeds meer vetcellen die de genetische opmaak van de donor blijken te hebben. Die verrassende ontdekking deed een team van Peter Arner van het Karolinska Instituut in Stockholm (Cell Metabolism, 16 juli).

Vetcellen zelf kunnen niet meer delen, en uit eerder onderzoek was al gebleken dat individuele vetcellen ongeveer tien jaar oud kunnen worden. Hoe zij worden aangevuld, is niet goed bekend. Wetenschappers vermoeden dat stamcellen uit de wand van bloedvaten de bron zijn voor verse aanwas, en nu lijkt het erop dat ook stamcellen in het beenmerg een bijdrage kunnen leveren. Tot nu toe werd gedacht dat beenmergstamcellen uitsluitend bloedcellen konden leveren.

Dikke mensen hebben meer vetcellen dan slanke mensen en dat verschil zagen de Zweden ook terug bij hun proefpersonen. Bij dikkere patiënten bleken vetcellen afkomstig van de beenmergdonor relatief talrijk.

Om het onderzoek te kunnen doen nam het team een biopt uit het onderhuidse vetweefsel op de buik van de proefpersonen. Vervolgens haalden zij daar zorgvuldig de bloedcellen en andere cellen uit, zodat ze een oplossing met puur vetcellen overhielden. Daaruit haalden zij individuele cellen waarvan zij vervolgens stuk voor stuk het DNA analyseerden. Het was monnikenwerk, maar de enige manier om dit onderzoek te doen.

Bij muizen zijn eerder fluorescente merkstoffen in beenmergstamcellen gebruikt om te zien welke cellen die konden voortbrengen. Inderdaad bleek die fluorescentie toen ook in vetweefsel op te duiken. Bij de muizen was dat niet zo zeer in het onderhuidse vet als wel in het vet rond de organen, dieper inde buik. Wellicht bevat het viscerale vet bij transplantatiepatiënten een nog groter aandeel donorvetcellen, maar dat is heel lastig te onderzoeken.

De exacte herkomst en identiteit van vetcellen met donor-DNA is overigens nog niet vastgesteld, schrijven de onderzoekers eerlijk. De cellen kunnen ontstaan zijn doordat stamcellen zich specialiseren tot vetcellen, maar dat hoeft niet. Soms kunnen lichaamscellen – en dat geldt met name voor vetcellen – versmelten. Als dat met een bloedcel van een donor zou gebeuren, geeft dat dezelfde uitkomst.