Zo vergelijk je Griekenland 2015 met Duitsland 1953

Verdient een fiscale kluns een strengere behandeling dan een oorlogsmisdadiger? Natuurlijk niet, betoogt Maurits J. Meijers.

Vergelijkingen met de Tweede Wereldoorlog liggen altijd gevoelig. Toch vliegen ze ons de laatste jaren om de oren. Het regent vergelijkingen tussen de Duitse aanpak op de Griekse schuldencrisis en het Derde Rijk. Tijdens demonstraties wordt Angela Merkel regelmatig neergezet als Adolf Hitler en deze week nog noemde de Griekse krant Demokratia de overeenkomst van 13 juli nog ‘Griekenland in Auschwitz’. Het afschilderen van hedendaags Duitsland als nationaalsocialistisch is niet alleen zinloos, het is bovenal wansmakelijk. Zo was ook het wanhopige verzoek van Tsipras’ regering om herstelbetalingen te eisen voor Duitse oorlogsmisdaden misplaatst en misleidend.

In zo’n politiek klimaat zijn echter ook zinvolle lessen uit de nasleep van de Tweede Wereldoorlog in diskrediet gebracht. Dat geldt ook voor de vergelijking tussen de huidige omgang met de Griekse schulden en de West-Duitse schulden in 1953. Met name in Duitsland liggen vergelijkingen met de Tweede Wereldoorlog gevoelig. Vergelijken impliceert niet gelijkstellen en juist op grond van de verschillen is het belangrijk de twee gevallen te vergelijken.

Het verschil tussen de omgang met de schuldenberg van West-Duitsland in 1953 en die van Griekenland 62 jaar later is dan ook markant. Meer dan de helft van de Duitse staatsschuld van 32 miljard D-mark (omgerekend ongeveer 730 miljard euro vandaag de dag) werd kwijtgescholden. In het geval van Griekenland daarentegen, zijn de Europese leiders uitermate terughoudend om schulden kwijt te schelden. Private schuldeisers hebben 50 percent van de Griekse schuld kwijtgescholden, terwijl publieke schuldeisers slechts een klein deel van de Griekse schuld hebben afgeschreven. Deze kwijtschelding betrof voornamelijk schulden aan Griekse banken en pensioenfondsen, die daardoor weer in de problemen raakten, waardoor Griekenland uiteindelijk gedwongen werd meer te lenen met een verhoging van de staatsschuld als gevolg.

Bovendien werden de West-Duitse schulden heel gunstig geherstructureerd. Alleen als West-Duitsland een handelsoverschot had moesten de schulden worden afgelost en bovendien werden de terugbetalingen beperkt tot 3 procent van de totale exportinkomsten. Griekenland daarentegen is al lang bezig zijn schulden af te betalen. Onafhankelijk van de economische situatie verwachten het IMF, de ECB en houders van Griekse staatsobligaties maandelijkse terugbetalingen in miljardenhoogte.

Deze terugbetalingsregeling in combinatie met ingrijpende bezuinigingen maken een volledige aflossing van de Griekse schulden niet alleen onmogelijk, ze snijden ook elke vorm van economische groei de pas af. Zolang afschrijving van de Griekse schulden niet op de Europese agenda staat, zullen de komende generaties van Grieken belast zijn met het dragen van deze schuld. Tegelijkertijd kunnen we ons afvragen of het zogenaamde Wirtschaftswunder van West-Duitsland ook had plaats gevonden zonder schuldenafschrijving en zonder zo’n gunstige afbetalingsregeling.

In het naoorlogse Europa had niemand voordeel aan het bestraffen van het Duitse volk. Duitsland is al heel lang de motor van de Europese economie en de economische heropleving van Duitsland was dan ook noodzakelijk voor de Europese welvaart. Tevens hadden de gevolgen van het Verdrag van Versailles aangetoond dat niemand baat had bij het isoleren van het nieuwe Duitsland. Griekenland daarentegen is een economische dwerg aangezien zijn bruto binnenlands product slechts goed is voor twee procent van de economie. Door de machtsverhoudingen binnen de eurozone en de Griekse angst voor een Grexit vormt Griekenland tevens amper een geopolitieke bedreiging.

Terwijl de verschillen tussen de aanpak in 1953 en in 2015 goed zijn uit te leggen, kunnen we de morele implicaties van deze verschillen niet negeren. Het is een feit dat er is besloten om hardvochtiger te reageren op Griekenland vandaag dan op West-Duitsland in 1953. Verdient een land dat schuldig is aan fiscaal wanbeleid en oplichterij een strengere behandeling dan een land herstellende na de gruweldaden van de Tweede Wereldoorlog? Natuurlijk niet. Een dergelijk historisch perspectief toont de absurditeit van de huidige crisispolitiek. De Griekse burgers hebben ook recht op hoop op verbetering. Net zoals West-Duitsland in 1953, verdient Griekenland een kans op een nieuwe toekomst.