Wat kun je straks nog doen als robots het overnemen?

Foto Reuters

Robots: economen en politici hebben het er veel over de laatste tijd. Wat gaan ze betekenen voor banen, wat gaan mensen straks überhaupt nog doen?

Die discussie werd aangezwengeld door het boek The Second Machine Age, van MIT-hoogleraren Andrew McAfee en Erik Brynjolfsson. Morgen verschijnt in NRC Weekend een uitgebreid interview met McAfee (nee, dit is niet McAfee van de virusscanners). Over de wereld van technologische overvloed die ons volgens hem te wachten staat, over het basisinkomen en over protesten tegen Uber. Op NRC Q alvast een voorproefje.

Wat kunnen mensen zelf doen om toegevoegde waarde te houden ten opzichte van robots?

“Je moet je richten op vaardigheden waarbij je iets toevoegt aan wat machines en computers kunnen doen, vaardigheden die typisch menselijk zijn. Als je vasthoudend bent, consciëntieus, een originele denker, een goede onderhandelaar. Als je goed in een team werkt, mensen weet te overtuigen, goede ideeën krijgt uit de mensen met wie je werkt.”

“Die vaardigheden zijn de komende jaren denk ik nog belangrijker dan de meer voor de hand liggende: met data kunnen omgaan en kunnen programmeren. Mensen verdwijnen echt niet zomaar, en je moet dus nog goed met hen kunnen werken om toegevoegde waarde te houden.”

Dat is niet heel anders dan wat nu belangrijk is, toch?

“Klopt, maar helaas leren we onze kinderen iets heel anders op scholen. Routinematig instructies opvolgen, basale dingen als lezen, schrijven, rekenen. Computers doen al die dingen nu al beter dan mensen. Het is de vraag of je over een tijd nog een boekhouder nodig hebt. Maar een goede coach of therapeut zullen we ook in de toekomst nog steeds nodig hebben.”

“Wat ook interessant is: in veel landen gaat het de laatste decennia over minder fysieke arbeid, en meer kenniswerk. Een grote vergissing. Robots lopen nog heel ver op ons achter wat betreft een huis bouwen, haren knippen of een machine repareren. Fysiek voortbewegen door de wereld is iets wat wij goed kunnen, en robots voorlopig nog niet. Een verpleegster die bij je thuis komt; die moet trappen op en af, door gangen lopen en de weg vinden. Dat doen mensen probleemloos. Robots nog lang niet.”

Wat kunnen politici doen om de samenleving klaar te maken?

“Op korte termijn  moeten ze zaken stimuleren die de dynamiek in een economie verhogen. Immigratie, infrastructuur, onderwijs, ondernemerschap en onderzoek. Dat gebeurt te weinig in veel landen. Dat vind ik enorm frustrerend, omdat het economisch gezien zo overduidelijk de weg is die we op moeten.”

“Op langere termijn stellen wij een negatieve inkomstenbelasting voor. Daarbij krijgen mensen onder een bepaalde inkomensgrens hun loon automatisch door de overheid aangevuld. In dit systeem, bedacht door de econoom Milton Friedman, is iedereen verzekerd van een minimuminkomen. Ook leidt elke stijging in het bruto-inkomen tot een stijging in het netto-inkomen.”

“Dat vind ik elegant omdat het een aansporing bevat om te werken. Er is ontzettend veel onderzoek dat bewijst dat het hebben van werk cruciaal is voor het geluk van mensen. Dat is een van de belangrijkste factoren die welzijn bepalen. Werken moet je in elk systeem stimuleren.”

Lees het hele interview zaterdag in NRC Weekend