Hoe de AD-haringtest een viswinkel kan maken of breken

Foto’s Hans Bracke

Al 34 jaar test het AD jaarlijks de kwaliteit van Hollandse Nieuwe zodra die, ergens in de eerste of tweede week van juni, verkocht wordt. Morgen staat de test van 2015 in de krant.

Hoe komt de test eigenlijk tot stand? En wat zijn de consequenties?

Wie test de vis?

Paul Hovius (62) is de journalist die bij alle testen de artikelen voor zijn rekening neemt. Hij doet de haringen dit jaar voor de negentiende keer. Keurmeester Aad Taal (70), alias ‘de haringprofessor’, rijdt al twaalf jaar mee. Keurmeester John Oosterhuis (69) is er sinds vorig jaar bij.

Gedurende twaalf dagen gaat Hovius samen met de twee keurmeesters langs ongeveer 150 haringwinkels van de pakweg 1.800 verkooppunten die Nederland telt. Taal is voormalig hoofd van de afdeling Vis en Visproducten bij de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees (RVV), Oosterhuis deed bij het TNO wetenschappelijk onderzoek naar vis– en visproducten.

Bij welke vishandels gaan ze langs?

Het team gaat sowieso weer langs bij de top-3 van het voorgaande jaar, en bij iedereen uit de top-15 die zichzelf op heeft gegeven. De rest van de lijst komt voort uit een oproep in AD aan lezers om hun favoriete viswinkel te nomineren. Het woord ‘favoriete’ is bewust gekozen: de krant wil af van de kritiek dat expres slechte winkels worden gekozen om af te kraken. AD-hoofdredacteur Christiaan Ruesink:

“Dan kunnen we zeggen: nee, want jij bent zelf opgegeven door fans.”

Hoe erg is een goede/slechte beoordeling?

De visboeren liggen er nachtenlang van wakker. Eerste worden is een zegen voor elke detaillist, beamen meerdere voormalige winnaars. De verkoop krijgt een flinke boost en vrijwel alle lokale media bellen op of komen langs. Maar dat het de zaken die laag eindigen óók veel doet, is duidelijk.

Sommige visboeren kunnen wel lachen om een teleurstellend resultaat:

Hoe pak je de draad op na een 0?

In de winkel van Kees Koning in Rijswijk kwam het het testteam in 2003 voor het eerst langs. In de krant stond dat de detaillist zijn haring ‘verkloot’ door ‘een gebrek aan vakkennis’. ‘Hét dieptepunt van 2003.’ Cijfer: 0. Koning was er wekenlang stuk van, dacht zelfs aan rechtszaak, maar besloot alles te gaan doen voor een betere score.

Koning nam een aflevering van Hart van Nederland op waarin de winnaar gefilmd was, en speelde die in slow motion af om te zien hoe ze het daar deden. Hij nodigde een expert uit en vroeg wat nu de meetbare kenmerken van een goede haring zijn. En ging aan de slag om zijn haring te verbeteren.

In één jaar werd alles anders. In 2004, een jaar na de 0 en het vernietigende oordeel, was het haringteam er weer. Koning werd eerste. Daarna nóg twee keer eerste en sinds 2004 eindigde hij vrijwel altijd in de top-10. De bekers staan het hele jaar door op een plank aan de muur, alsof het de kantine van een amateurclub is.

Ze mogen hem bellen, hoor. Mensen die erdoorheen zitten na een slechte beoordeling.

“Want je bent helemaal naar de klote.”

Zo denkt Buzzfeed trouwens over de Hollandse Nieuwe.