Legerchef: val IS ook in Syrië aan

Commandant der strijdkrachten Middendorp acht bombarderen van Islamitische Staat in Irak ontoereikend.

Tom Middendorp ziet „weinig kans op een oplossing” in de strijd tegen Islamitische Staat (IS) als die terreurorganisatie niet ook in haar „vrijhaven” Syrië wordt aangepakt. Wat de generaal betreft zou het logisch zijn dat Nederlandse F-16’s niet alleen boven Irak, maar ook boven Syrië gaan bombarderen. Dat zegt de commandant der strijdkrachten in gesprek met NRC Handelsblad.

„Militair-technisch zijn er argumenten om de caveat [beperking, red.] van de missie af te halen”, zegt Middendorp. „Maar we moeten kijken wat de uitstralingseffecten daarvan zijn. Dat huiswerk is nog niet klaar.”

Middendorp deed zijn uitspraken vorige week tijdens een bezoek aan Koeweit en Irak. Vannacht bombardeerde Turkije doelen van IS in Syrië, nadat de groep grenspost Kilis onder vuur had genomen en daarbij een Turkse militair had gedood. Ook gaf Turkije NAVO-bondgenoot VS toestemming vanaf de basis Incirlik luchtaanvallen uit te voeren.

Bij de verlenging van de Nederlandse Irakmissie, afgelopen maand, stelde het kabinet dat inmiddels „een volkenrechtelijke grondslag bestaat” voor optreden in Syrië, omdat IS van daaruit ook aanvallen in Irak uitvoert. „Dit legitimeert het recht op collectieve zelfverdediging”, schreven de ministers Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) en Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD). Nederland beperkt zich voorlopig tot Irak omdat „een breed gedragen politieke strategie ter oplossing van het conflict in Syrië ontbreekt”, stelt het kabinet.

De Verenigde Staten, Canada en enkele Arabische landen bombarderen IS wel in Syrië, maar daarbij zou de inzet van de Arabische landen bijzonder mager zijn. Wel zijn volgens de VS de helft van de IS-commandanten en enkele duizenden strijders gedood. Bovendien heeft de groep voornamelijk in Noord-Irak veel terrein verloren. Middendorp ziet dat als teken dat de huidige Nederlandse bijdrage, van bombarderen en (Koerdische) strijders trainen in Irak, cruciaal is. Maar IS is niet overal in het defensief. Daarvoor voert de coalitie simpelweg niet genoeg aanvallen uit. „We zien dat de capaciteit van de coalitie in Syrië te beperkt is om IS effectief aan te grijpen”, zegt ook Middendorp. Hij is het met het kabinet eens dat er wel zicht moet zijn op een politieke oplossing.

Middendorp stelt de vraag of optreden boven Irak zin heeft „als we de bron van de ellende niet aanpakken”. Dit debat woedt ook elders. In het Verenigd Koninkrijk is controverse over Britse militairen die, onder Amerikaanse vlag, ook Syrië bombardeerden, zonder toestemming van het Lagerhuis.

Nederland heeft de bijdrage aan de missie net beperkt van zes naar vier F-16’s, maar de uitbreiding van het operatiegebied zou de coalitie wel flexibeler maken. Om echt gebieden te heroveren op IS zijn grondtroepen nodig, en daar ontbreekt het aan. Het vechtwerk moet gedaan worden door lokale strijders. Amerikaanse plannen om ‘gematigde’ Syrische rebellen te trainen, komen nog niet van de grond.

Middendorp uitte tijdens zijn werkbezoek meer zorgen over de missie. Zo zet hij zich in voor betere afstemming van de bilaterale bewapeningsprogramma’s en de training die lokale strijders krijgen. Ook entameerde Middendorp de discussie over de mate waarin de Koerden door de missie worden geholpen in hun streven naar een eigen staat. Middendorp: „Zijn we hier om met training de strijd tegen IS te ondersteunen, of werken we hier ondertussen mee aan Koerdische nation building [opbouw van een land, red.]? Dan loop je het risico te worden betrokken bij een volgende lokale machtsstrijd.”