Legerchef Tom Middendorp: val IS ook in Syrië aan

Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp. Foto: ANP/BAS CZERWINSKI

Generaal Tom Middendorp ziet “weinig kans op een oplossing” in de strijd tegen Islamitische Staat (IS) als die terreurorganisatie niet ook in haar “vrijhaven” Syrië wordt aangepakt. Wat hem betreft zou het logisch zijn dat Nederlandse F-16’s niet alleen boven Irak, maar ook boven Syrië gaan bombarderen.

Dat zegt de commandant der strijdkrachten in gesprek met NRC. “Militair technisch zijn er argumenten om de caveat [beperking, red.] van de missie af te halen”, aldus Middendorp. “Maar we moeten kijken wat de uitstralingseffecten daarvan zijn. Dat huiswerk is nog niet klaar.”

Collectieve zelfverdediging

Bij de verlenging van de Irak-missie, afgelopen maand, liet het kabinet de Tweede Kamer weten dat het vindt dat er inmiddels “een volkenrechtelijke grondslag bestaat” voor optreden in Syrië, omdat IS van daaruit ook aanvallen in Irak uitvoert. “Dit legitimeert het recht op collectieve zelfverdediging”, schreven ministers Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) en Jeanine Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD).

Nederland beperkt zich voorlopig nog tot Irak omdat “een breed gedragen politieke strategie ter oplossing van het conflict in Syrië ontbreekt”, aldus het kabinet. Voor de toekomst wordt de mogelijkheid open gehouden.

IS verliest terrein in Noord-Irak

De Verenigde Staten, Canada en enkele Arabische landen bombarderen IS wel in Syrië, maar de inzet van de Arabische landen zou daarbij bijzonder mager zijn. Wel is volgens de VS de helft van de IS-commandanten gedood, evenals enkele duizenden strijders.

Bovendien heeft de groep voornamelijk in Noord-Irak veel terrein verloren en kan ze minder makkelijk manschappen en materiaal verplaatsen. Middendorp ziet dat als teken dat de huidige Nederlandse bijdrage, van bombarderen en (Koerdische) strijders trainen in Irak, wel een cruciale bijdrage levert.

Maar IS is niet overal in het defensief, daarvoor voert de coalitie simpelweg niet genoeg aanvallen uit. “We zien dat de capaciteit van de coalitie in Syrië te beperkt is om IS effectief aan te grijpen”, zegt ook Middendorp. Hij deed die uitspraak vorige week tijdens een bezoek aan de missie in Koeweit en Irak. Hij is wel met het kabinet eens dat er zicht moet zijn op een politieke oplossing.

Grondtroepen nodig

Ook in andere landen woedt de discussie of alleen optreden boven Irak wel zin heeft “als we de bron van de ellende niet aanpakken?”, aldus Middendorp. In het Verenigde Koninkrijk is controverse over Britse militairen die, onder Amerikaanse vlag, ook Syrië bombardeerden, zonder instemming van het Lagerhuis.

Nederland heeft de bijdrage aan de missie net beperkt van zes naar vier F-16’s, maar de uitbreiding van het operatiegebied zou de coalitie wel flexibeler maken. Om echt gebieden te heroveren op IS zijn echter grondtroepen nodig, en daar ontbreekt het aan.

Het echte vechtwerk moet gedaan worden door lokale strijders. Complicatie daarbij is dat de Syrische oppositie goeddeels gedomineerd wordt door moslimextremisten. Amerikaanse plannen om ‘gematigde’ Syrische rebellen te trainen, komen nog niet van de grond. Ook ontbreekt het aan inlichtingen en mensen op de grond om te helpen bij het aanwijzen van luchtdoelen.

Nation building

Middendorp uitte tijdens zijn bezoek aan Koeweit en Erbil meer zorgen over de missie. Zo zet hij zich in voor meer samenwerking tussen de bilaterale bewapeningsprogramma’s en de training die lokale strijders krijgen.

Ook bracht Middendorp de discussie op over de mate waarin de Koerden door de missie worden geholpen in hun streven naar een eigen staat. Middendorp: “Zijn we hier om met training de strijd tegen IS te ondersteunen, of werken we hier ondertussen mee aan Koerdische nation building [opbouw van een land, red.]? Dan loop je het risico te worden betrokken bij een volgende lokale machtsstrijd.”

(M.m.v. Toon Beemsterboer)