Brieven

Op de knieën gedwongen

Zelfbeschikkingsrecht verdient internationale erkenning, vindt Ab Gietelink met betrekking tot de Krim en de Oost-Oekraïense provincies Loegansk en Donetsk (22/7). Maar kijk hoe Tsjetsjenië zich in 1991 van Rusland afscheidde. Met een tienduizenden mensenlevens kostende oorlog werd het op de knieën gedwongen, waarna een twijfelachtige Poetinloyalist er de macht kreeg. Gietelink plaatst de gebeurtenissen op de Krim en in Oost-Oekraïne in een verkeerd licht. De wettige president werd niet in een „bloedige staatsgreep” afgezet. Toen Janoekovitsj opdracht gaf de Maidan-demonstraties bloedig te onderdrukken, verloor hij zijn machtsbasis. Hij nam zelf de benen, het parlement (tot dan toe gedomineerd door zijn partij) zette de absente president vervolgens af en wees een opvolger aan. Anders dan wat eraan voorafging, gebeurde dit zonder bloedvergieten. Het klopt ook niet dat de Krim en Oost-Oekraïne zich, zoals Gietelink schrijft, onafhankelijk verklaarden in een hieropvolgend machtsvacuüm. In opdracht van Poetin bezette een Russische speciale eenheid het lokale parlement van de Krim en dwong de inderhaast opgetrommelde leden de onafhankelijkheid uit te roepen en een referendum uit te schrijven.

Hoe de uitslag zou zijn geweest zonder de plotseling opgedoken ‘groene mannetjes’ (door hemzelf gestuurde Russische militairen, heeft Poetin na afloop toegegeven – Gietelink preciseert niet door wie ze zouden zijn „gevraagd”) weten we niet. Maar volgens een peiling van kort daarvoor was circa 40 procent van de Krimbevolking voor afscheiding van Oekraïne en aansluiting bij Rusland, veel minder dus dan de 97 procent van de officiële uitslag. De Oost-Oekraïense „volksrepublieken” werden evenmin uitgeroepen door de plaatselijke bevolking, maar door Russische speciale eenheden plus een handjevol lokale medestanders. Toen steun van de eigen bevolking uitbleef, moest het Russische leger de volksrepublieken al gauw te hulp komen, in het geniep.

Auteur van Grensland: Een geschiedenis van Oekraïne.

Zoals de Muur in de DDR

De Russische Krimpolitiek is helemaal geen schending van de internationale rechtsorde, zo schrijft Ab Gietelink. De bevolking van de Krim liet immers in een volksraadpleging weten dat ze Russisch wilde blijven. En dat ze dat deed onder Russische militaire ‘bescherming’, was om te voorkomen dat het Oekraïense leger zou ingrijpen. Tja, zoals de Berlijnse Muur er volgens de DDR-regering was om haar burgers te beschermen tegen het agressieve Westen.

En nu gaat Gietelink een tv-documentaire maken over de Krim. Goed dat NRC hem een platform gaf, want nu weet ik uit welke hoek de wind waait als ik straks naar zijn documentaire kijk.

Hans Weijel