Dit dorp is een symbool

Israël wil Palestijns Susiya van de kaart vegen. VS en EU protesteren hevig.

Een dorp kun je Susiya niet noemen. Het is een verzameling tentdoeken, tuinstoelen, schapen, kippen en zonnepanelen, verspreid in het heuvelachtige landschap in het zuiden van de Westelijke Jordaanoever. Maar Susiya (350 inwoners) is wel inzet van een diplomatieke strijd. Israël heeft aangekondigd Susiya vóór 3 augustus met de grond gelijk te maken. De Verenigde Staten en de Europese Unie protesteren hevig. Israël bedreigt wel meer Palestijnse dorpjes met sloop, maar Susiya wordt nu een internationaal symbool van de strijd tegen onrecht in de Palestijnse gebieden.

Voluit heet het Khirbet Susiya (‘Ruïne van de Zoethoutplant’). De inwoners kwamen ooit uit de Negev-woestijn. In 1948 werd hun dorp deel van de staat Israël. Ze werden verdreven en verhuisden naar grotten op hun landbouwgronden op de Westelijke Jordaanoever. In 1986 werden ze daaruit verdreven. Israël had in de grotten een antieke synagoge ontdekt. Het oude Susiya is een archeologische bezienswaardigheid. De nieuwe locatie, anderhalve kilometer verderop, werd in 2001 al eens volledig gesloopt en ook nog zeven keer gedeeltelijk.

Susiya heeft pech. Het ligt in Area C, het gedeelte van de Westelijke Jordaanoever dat onder bestuur staat van Israël. Volgens Israël is het buurtschap illegaal. Susiya is niet aangesloten op de waterleiding of het elektriciteitsnet. Stroom komt van zonnepanelen en generatoren geschonken door buitenlandse overheden en hulporganisaties. Ook deze voorzieningen zijn volgens Israël illegaal. Ze moeten weg.

De Amerikanen vrezen dat het slopen van Susiya „een schadelijke standaard zou zetten voor verplaatsing en landconfiscatie”, aldus een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Palestijns Susiya wordt ingeklemd door twee Joodse nederzettingen met dezelfde naam. Volgens Lars Faaborg-Andersen, ambassadeur van de EU in Israël, sloopt Israël elke maand vijf tot zeven door Europa gefinancierde projecten in Area C.

Slecht voor de gezondheid

Al decennia proberen de inwoners van Susiya hun woonsituatie gelegaliseerd te krijgen. Israël werkt niet mee. Argumenten: Susiya is te klein om levensvatbaar te zijn, of het is slecht voor de gezondheid van de bewoners dat de huizen zo dichtbij de stallen staan.

Vorige week kwam de Israëlische generaal-majoor Yoav Mordechai op bezoek, vertelt in een bouwkeet in Susiya de 33-jarige Nasr Nawaja, mensenrechtenactivist en woordvoerder van het buurtschap. Mordechai is ‘coördinator van overheidsactiviteiten in de [Palestijnse, red.] gebieden’. Hij deed de inwoners een aanbod dat volgens Nawaja „meer voelde als een bedreiging”. Ze konden verhuizen naar een gebied dat wordt bestuurd door de Palestijnse Autoriteit. „Maar daar woont al een Palestijnse familie. Wij willen niet verantwoordelijk zijn voor hun gedwongen verplaatsing.”

COGAT, de organisatie van generaal-majoor Mordechai, zegt dat hij op bezoek was „om de besluiten van het Hooggerechtshof te bespreken en alternatieve oplossingen te onderzoeken in overeenstemming met de planningsoverwegingen”.

Op 3 augustus beslist het Hooggerechtshof of de vijf alternatieve bouwplannen terecht zijn afgewezen. In een voorlopige uitspraak bepaalde het hof dat Susiya voor die tijd mag worden gesloopt.

Vanuit de bouwkeet zijn de daken van de Joodse nederzetting te zien. Nawaja is ervan overtuigd dat Israël „alle Palestijnen uit Area C wil verdrijven, de twee nederzettingen met elkaar wil verbinden en het land van Palestijns Susiya wil overnemen”. Maar ze gaan niet weg, zegt hij. „Als Susiya wordt gesloopt, bouwen we het gewoon weer op.”

Ook 23 huizen in de Joodse nederzetting zijn gebouwd op Palestijnse privégrond. Volgens internationaal recht is die nederzetting illegaal. Volgens Israëlisch recht hadden de 23 huizen niet gebouwd mogen worden. Maar ze worden niet bedreigd met sloop.