VVD schendt nog eigen regels giften

In weerwil van de eigen nieuwe regels hield de VVD zeker een kwart miljoen aan donaties buiten het jaarverslag.

De VVD heeft de eigen nieuwe regels voor financiële transparantie niet nageleefd. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen kondigde de partij vorig jaar aan giften boven de 4.500 euro aan lokale afdelingen bekend te maken. Maar in het jaarverslag over 2014 is er niets over te vinden. Bij navraag blijkt echter dat de VVD minimaal een kwart miljoen euro aan dergelijke lokale donaties heeft ontvangen.

Zo ontving de VVD in Rotterdam 75.000 euro van de Stichting Rotterdamse Bedrijven. Volgens een woordvoerder van het VVD-partijbureau leidde deze stichting „al jaren een sluimerend bestaan” en is bij opheffing besloten het bedrag in één keer aan de Rotterdamse afdeling van de VVD te doneren.

Ook de VVD-afdelingen in Utrecht, Assen, Noordwijk, Venlo en Amsterdam ontvingen donaties boven de 4.500 euro die in het jaarverslag ontbreken. In Amsterdam ging het om een bijdrage van 102.839 euro van de Stichting Steunfonds VVD Amsterdam. Volgens de lokale afdeling bestond dit bedrag uit betalingen door sympathisanten die meestal zo’n duizend euro per persoon bijdroegen. Daarnaast ontving de VVD Amsterdam 10.000 euro van het technologiebedrijf Nijkerk Holding.

Het partijbureau van de VVD kan niet garanderen dat het nu alle giften aan lokale afdelingen van boven de 4.500 euro heeft opgespoord. Mogelijk zijn er nog meer grote bedragen gedoneerd. In het VVD-jaarverslag is een forse post „diverse baten organen” opgenomen van ruim 1,5 miljoen euro. Onder deze verzamelnaam blijken ook de giften aan de lokale afdelingen te vallen.

Regels Benk Korthals

Dat de partij de donaties niet uit zichzelf openbaarde is opmerkelijk, omdat toenmalig VVD-voorzitter Benk Korthals vorig jaar juist openheid beloofde. „Het nieuwe reglement past in de ingezette lijn van nog meer transparantie rond integriteit. Wij vinden dat de integriteit van de VVD, en de VVD’ers die kiezers vertegenwoordigen, boven elke twijfel verheven moet zijn”, aldus Korthals in januari 2014 in een persbericht. In het nieuwe giftenreglement dat Korthals presenteerde staat dat alle donaties boven de 4.500 euro in het jaarverslag worden geopenbaard, dus ook die van lokale afdelingen, netwerkclubs en regio’s.

De partij raakte destijds in opspraak door gevallen van fraude en corruptie rond VVD-politici, die leidden tot veroordelingen van gedeputeerde Ton Hooijmaijers, Statenlid Berthold Ziengs en wethouder Sjoerd Swane. Staatssecretaris van Financiën Frans Weekers kwam in 2012 in de problemen toen zijn campagne voor de Tweede Kamer deels gefinancierd bleek door de omstreden projectontwikkelaar Piet van Pol. Van Pol wordt door justitie vervolgd wegens omkoping van de voormalige Roermondse VVD-wethouders Jos van Rey en Tilman Schreurs.

Openheid lokale afdelingen

Met het nieuwe giftenreglement ging de VVD verder dan de wet voorschrijft. Wettelijk gezien zijn politieke partijen sinds 2013 verplicht donaties boven de 4.500 euro bekend te maken, als die aan de landelijke organisatie zijn gedaan. In het regeerakkoord staat dat ook lokale afdelingen zulke openheid moeten bieden, maar het wetsvoorstel daarover is nog in de maak. Wanneer dat naar de Tweede Kamer gaat, kon een woordvoerder van verantwoordelijk minister Plasterk (PvdA) niet zeggen.

Het kabinet komt met dit plan tegemoet aan kritiek van de Raad van Europa op de regels voor partijfinanciering in Nederland. In 2008 wees de Raad erop dat het risico van beïnvloeding door geldschieters lokaal waarschijnlijk groter is dan op landelijk niveau. Ondernemers zijn bij de ontwikkeling van hun plannen nogal eens afhankelijk van gemeentelijke besluiten.