Top van Toshiba vertrekt met gebogen hoofd

Werknemers in Tokio moesten onder druk van het management in de boeken meer dan 1 miljard euro bij de inkomsten optellen

De top van Toshiba buigt op een persconferentie in Tokio. Foto AFP/KAZUHIRO NOGI

Met een ojigi (buiging) van bijna een halve minuut bekende de top van het Japanse Toshiba gisteren schuld aan fraude – met schaamte. De bestuursvoorzitter van het technologieconcern, Hisao Tanaka, en twee andere bestuurders stapten op nadat een onafhankelijke onderzoekscommissie had geconcludeerd dat zij jarenlang hadden geknoeid met de boekhouding. De afgelopen zeven jaar telden ze 1,1 miljard euro bij de inkomsten op. „De verantwoordelijkheid ligt bij het management, inclusief mijzelf”, zei Tanaka gisteren.

Toen de eerste geruchten over boekhoudfraude in mei opdoken, ontkende de top nog. Dat werd onhoudbaar nadat werknemers aan de onderzoekscommissie hadden verteld hoe de bovenste laag van het management elke maand „doelen” opstelde, inkomstenstijgingen die uiterst agressief werden gepresenteerd. Het resulteerde in balansen waar toekomstige inkomsten al werden opgetekend als daadwerkelijk behaalde inkomsten. Elk kwartaal leverde dat steeds meer fictieve cijfers op om de gaten te vullen, verliezen te verhullen en fictieve groei te simuleren, aldus een werknemer van het elektronicabedrijf.

De cijfers van Toshiba, onder andere producent van computers, nucleaire installaties en halfgeleiders, stonden onder druk door de financiële crisis, de aardbeving in 2011 en de problemen rond de Japanse kerncentrale Fukushima. De werkelijke inkomsten daalden van 51,8 miljard euro voor 2008 naar 37 miljard. De geboekte resultaten vanaf 2008 zullen moeten worden gecorrigeerd.

Toshiba werd 140 jaar geleden opgericht en is een van de paradepaardjes van de Japanse industrie. Het boekhoudschandaal leidt tot grote ophef in Japan. Minister van Financiën Taro Aso noemde de fraude bij Toshiba „bijzonder spijtig”, juist nu Japan probeert het vertrouwen van wereldwijde beleggers terug te winnen. In 2011 kwam bij het Japanse technologiebedrijf Olympus ook al een boekhoudschandaal van 1,5 miljard euro aan het licht. Japan is bezig strengere regels voor het bestuur van ondernemingen in te voeren.

De bekendmaking van de fraude bij Toshiba leidde gisteren op de beurs van Tokio tot een koerssprong voor het aandeel van ruim 6 procent. Dat maakte deels het verlies van 17 procent goed dat het aandeel leed sinds de aankondiging van het fraudeonderzoek in mei. Naar verwachting krijgt Toshiba volgende maand een nieuwe topman. In september volgt een speciale aandeelhoudersvergadering.