Amsterdam is de pionier, tegen wil en dank

Airbnb gaat niet meer weg, zoveel is duidelijk. En dan is het wel belangrijk dat je weet wat mag en wat niet mag. Amsterdam heeft intussen een rijtje regels en een inspectieteam. Misschien worden die landelijk ingevoerd.

BEELD: STUDIO NRC

Ja, er zijn wel degelijk regels voor de particuliere verhuur van vakantiewoningen en Harald van Gils heeft er dit jaar hardhandig kennis mee gemaakt. De tekstschrijver verhuurde een zolderkamer en soms ook zijn eigen huurwoning in de Amsterdamse Rivierenbuurt aan toeristen. Het leverde hem in een paar jaar tijd „enkele duizenden euro’s” op, schat hij.

De huiseigenaar kwam erachter, liet een detective onderzoek doen, daagde Van Gils voor de rechter en die werd in mei veroordeeld tot 7.500 euro boete, plus de kosten voor de detective à 10.000 euro, plus de proceskosten. En hij moest zijn huis uit. De advocaat van de eigenaar, Floris Havelaar, stelt Van Gils’ schatting achteraf nog even bij: „Wij konden aantonen dat hij de woning vijf à zes jaar had verhuurd en véle duizenden euro’s had verdiend.”

Hij wist wel dat het niet mocht, zegt Van Gils door de telefoon vanuit de antikraakwoning in Arnhem waar hij nu woont („midden in de natuur – ik ben er qua wonen op vooruitgegaan”). Maar hij zag er niet veel kwaad in. Hij hield altijd goed toezicht op de logés. De buren wisten ervan. „Een van hen bewaarde voor mij de sleutels, voor als ik de toeristen zelf niet kon binnenlaten.”

Het aantal Airbnb-accommodaties in Nederland is in een jaar tijd verdubbeld: van 6.000 in januari 2014 tot 15.000 in dezelfde maand dit jaar. Het merendeel daarvan zit in Amsterdam, blijkt uit cijfers van het bedrijf. Airbnb is nu wereldwijd de grootste verhuursite, met als grootste concurrenten Homeaway en Wimdu.

De ministers Kamp (Economische Zaken, VVD) en Blok (Volkshuisvesting, VVD) maakten deze week bekend dat ze gaan „verkennen hoe de opkomst van digitale platformen als Airbnb en Wimdu in goede banen kan worden geleid”.

De boodschap is: Airbnb gaat niet meer weg, net zomin als taxidienst Uber, en de wet moet die diensten mogelijk maken én „uitwassen zoals overlast en ongewenste onderverhuur” bestrijden. De ministers verwijzen naar „bestaande oplossingen, zoals de regels voor particuliere vakantieverhuur van de gemeente Amsterdam”.

Gemiddeld 141 euro voor twee gasten

Amsterdam was wereldwijd de eerste stad die tijdelijke vakantiehuur officieel maakte. Op 13 februari 2014 liet Airbnb een jubelbericht uitgaan: „Today, the Amsterdam City Council gave final approval to a new policy that embraces home sharing and makes Amsterdam a pioneer in the global sharing economy.

Amsterdam was misschien wel een pionier, maar dan toch tegen wil en dank. De druk van toeristen op de hoofdstad is zo groot – het aantal hotelovernachtingen steeg vorig jaar met meer dan 10 procent ten opzichte van 2013; alleen in Istanbul ging het nog iets sneller – dat particuliere verhuur domweg niet tegen te houden is.

Qua Airbnb-prijzen ligt Amsterdam nu (met een gemiddelde van 141 euro per nacht voor twee gasten) in tussen New York (194 euro) of Londen (215) en Parijs (131) of Berlijn (87 euro). In Barcelona, waarmee Amsterdam qua overmatige en vooral plaatselijk geconcentreerde toeristendrukte vaak wordt vergeleken, betalen twee mensen gemiddeld 76 euro per nacht voor een kamer. In december kwam Amsterdam met Airbnb overeen dat het bedrijf de toeristenbelasting voor de gemeente int.

Het eerste wat de ministers aan ‘bestaande oplossingen’ kunnen leren, staat in dit rijtje Amsterdamse regels:

• Uitsluitend verhuur door hoofdbewoner

• Niet langer dan 60 dagen per jaar verhuren (anders is het een bed & breakfast)

• Toeristenbelasting betalen

• Toestemming van de vereniging van eigenaren of de verhuurder

• De woning moet brandveilig zijn

• Er mogen niet meer dan 4 personen per keer verblijven

• Geen overlast voor de buurt

Om die regels af te dwingen gaat regelmatig een inspectieteam op pad. Afgelopen week deed de gemeente er nog een schepje bovenop voor de vakantieperiode. Het reguliere team heeft gezelschap gekregen van een vliegende brigade en er is een kliklijn ingesteld waar buurtbewoners kunnen klagen. Tot nog toe kreeg de gemeente in 2015 wekelijks zo’n 11 meldingen van mogelijk illegale verhuur. In het afgelopen half jaar zijn 73 illegale hotelappartementen gesloten.

Amsterdam concentreert zich bij de controles vooral op overlast (dronken toeristen en nachtelijk rolkoffergeraas) en op verkapte commerciële hotels. Steeds vaker, zegt een woordvoerder van de gemeente, stuiten ze op complete panden die zijn opgekocht en ingericht voor tijdelijke verhuur.

Om te zien dat de regels ondanks de strengere controle nog altijd worden overtreden, hoef je alleen maar naar de Airbnb-site te gaan en aan te geven dat je met vijf personen in Amsterdam wilt overnachten: dan krijg je 1.008 adressen te zien waar dat kan. Wil je met zes personen, dan krijg je nog altijd 887 adressen.

Een pasfotootje van jezelf erbij

Harald van Gils overtrad een paar van de regels tegelijk. Hij had geen toestemming van de eigenaar en hij verhuurde zijn woning meer dan 100 dagen per jaar.

Is het niet onnozel om te denken dat je buiten schot blijft als je adverteert met je eigen overtreding? Op de site van Airbnb biedt de bewoner de woning immers aan met foto’s erbij. Iedereen kan zo zien waar het is. „Je kunt jezelf lastig vindbaar maken”, zegt Van Gils. „Ik had er geen pasfotootje van mezelf bij gezet.” Er staan ook geen adressen op de site. Pas als er een overeenkomst is, krijgt de logé straat en huisnummer toegestuurd.

Van Gils vindt dat hij buitensporig is bestraft. De advocaat van de makelaar wilde een voorbeeld stellen, zei hij in de rechtszaak; dezelfde eigenaar heeft nog dertig vergelijkbare zaken lopen.