Amerikaanse schrijver E.L. Doctorow (84) overleden

E.L. Doctorow in april 2004. Foto AP / Mary Altaffer

De Amerikaanse schrijver E.L. Doctorow is overleden. Hij overleed in Manhattan op 84-jarige leeftijd aan de gevolgen van longkanker, meldt The New York Times.

Doctorow bouwde een tamelijk briljante carrière op met een oeuvre waarbinnen historische gebeurtenissen en personen de basis vormen voor zijn fictie, schreef Jan Donkers, die voor NRC Handelsblad al decennialang schrijft over Amerikaanse literatuur.

Dat geldt al vanaf zijn doorbraak met Ragtime, waarin we uiteenlopende figuren als Henry Ford, Harry Houdini en Sigmund Freud tegenkomen. Of in Billy Bathgate (gecreëerd rondom de gangster Dutch Schultz) tot en met het enerverende De Mars, waarin de laatste episode van de Amerikaanse Burgeroorlog wordt beschreven rondom eveneens historische en gefingeerde personages.

Doctorows kracht heeft volgens Donkers altijd gelegen in het grootser en kleurrijker maken van het historische, in het schetsen van brede panorama’s en de interactie van personages die hij naar believen kon inkleuren. Gedurende zijn loopbaan won Doctorow een groot aantal literaire prijzen en was hij een paar keer genomineerd voor de prestigieuze Pulitzerprijs.

literair chroniqueur van Amerika

Geschiedenis is te belangrijk om aan historici over te laten. Die overtuiging heeft Doctorow de afgelopen 45 jaar gemaakt tot de literaire chroniqueur van Amerika’s verleden bij uitstek, schreef Jan Donkers in 2005 in NRC.

Van Ragtime (1975), een panorama van de wilde jaren aan het begin van de vorige eeuw, via The Book of Daniel (1971), een literaire extrapolatie van de zaak-Rosenberg, via het in de jaren dertig gesitueerde Loon Lake (1979) tot Billy Bathgate (1989), waarin het gangstermilieu uit diezelfde periode van binnenuit wordt beschreven – Doctorow lijkt er zijn handelsmerk van te maken fictie te bedrijven met een historisch gedocumenteerde periode als uitgangspunt.

Dat heeft hem kritiek opgeleverd, vooral wegens de vrijheden die hij zich permitteerde met bestaande personen als fictie-personages. Maar als het laatste woord aan de publieke en kritische waardering is, dan heeft hij zijn gelijk gekregen. Hij heeft alle belangrijke Amerikaanse literaire prijzen op zijn naam en zijn oplagen wijzen telkens weer op een publiek dat breder is dan literaire auteurs in Amerika doorgaans gegeven is.