Winkelen op zondag, in Ede

Nu ook in Ede: winkels die op zondag open zijn. Vijfentwintig jaar nadat door toedoen van een CDA-minister (Koos Andriessen van Economische Zaken) voorzichtig de eerste experimenten in Nederland werden uitgevoerd met openstelling van winkels op ‘de dag des Heren’. Ede, gelegen op de Veluwe en lang een overwegend streng protestantse gemeente, is dus ook ‘gezwicht’. Voor het kooplustige publiek en voor de ondernemers die concurrerend willen zijn.

Het zegt iets over Ede, inmiddels een stad van 111.000 inwoners. De SGP is er nog wel de grootste partij, maar zij is niet in B en W vertegenwoordigd. De ChristenUnie trouwens wel, de partij die zich net als het CDA tevergeefs verzette tegen het initiatief van de niet-confessionele meerderheid in de gemeenteraad. Die bestaat uit VVD, D66, PvdA, GroenLinks/Progressief Ede en uit twee lokale partijen. Gemeentebelangen had de de zondagse openstelling in zijn verkiezingsprogramma staan en steun kwam er ook van Burgerbelangen, de partij waarvan de oprichters zich „Fortuynistisch” noemen.

Het verdriet van SGP, ChristenUnie en CDA was groot en het verzet fel, maar vergeefs. De SGP sprak van een triest dieptepunt in de historie van Ede. Het is voor de Staatkundig-Gereformeerden een zeer principiële kwestie dat de zondagsrust niet anders dan voor de kerkgang wordt verstoord. Zo veroordeelde het Tweede Kamerlid Elbert Dijkgraaf het akkoord van de Eurogroep met Griekenland vorige week onder veel meer wegens de afspraken over de opening van winkels op zondag in dit overwegend Grieks-orthodoxe land. „Dit steekt als een graat in onze keel.” Ook de ChristenUnie is voor strikte handhaving van de zondag als „collectieve rustdag”; het CDA wil overal terug naar maximaal twaalf koopzondagen per jaar.

Uit democratisch oogpunt valt er wel af te dingen op het besluit van de gemeenteraad. In een stemverhouding van 20-18 koos de raad voor de openstelling op zondag, terwijl per referendum een meerderheid van de bevolking, vooral door de deelname vanuit dorpen die ook tot de gemeente Ede behoren, zich ertegen uitsprak. Al was het slechts een raadplegend referendum, het wringt als de gekozen volksvertegenwoordigers de uitslag naast zich neerleggen. In het bestuursakkoord van de partijen die in het college van B en W zitten, was in 2014 afgesproken dat de raad zou besluiten „met inachtneming van de uitkomsten van het referendum”.

In zijn algemeenheid was het indertijd verstandig van politiek Den Haag om besluiten over winkeltijden op zon- en andere dagen bij de lokale politiek neer te leggen. Nog beter is het om de individuele middenstander daarover in vrijheid, zonder overheidsbemoeienis, te laten beslissen. Ook dat is een principiële keuze