Publiek betaalt juist wel mee aan meesterwerken

Een kunstcollectie die niet met aankopen wordt verrijkt, is ten dode opgeschreven, meent Birgit Donker.

Lawrence Alma-Tadema (1836-1912), Entrance to a Roman Theatre

In NRC van 18/7 schrijven Martijn Lazet en Wite van Haersma Buma, eigenaars en oprichters van LazetBuma, dat musea nauwelijks geld hebben voor grote aankopen en dat ze daarvoor aankloppen bij private donateurs. Als voorbeeld wordt het Mondriaan Fonds genoemd. Het klopt dat musea voor belangrijke aankopen aankloppen bij fondsen – maar het gaat hierbij nadrukkelijk om private én publieke fondsen. Het Mondriaan Fonds wordt gefinancierd door het ministerie van OCW en investeert namens de burger, namens u dus, in beeldende kunst en cultureel erfgoed. Via dit publieke fonds is iedereen in feite minimecenas en draagt bij aan unieke aankopen, zoals de sculptuur Bacchant van Adriaen de Vries door het Rijksmuseum; het beeld Femme à la voilette van Medardo Rosso door Museum Boijmans Van Beuningen; de werken Running Thunder en Mees, After Evening Dip, New Year's Day, 2002 van Oscarwinnaar Steve McQueen door het Stedelijk Museum Amsterdam; het schilderij The entrance to a Roman Theatre van Lawrence Alma-Tadema door het Fries Museum; de Tyranosaurus Rex door Naturalis. Dat is nog maar een greep uit dit en vorig jaar. Het gaat altijd om aankopen die een aanwinst zijn voor de Collectie Nederland. Private fondsen, zoals de Vereniging Rembrandt, vinden het belangrijk dat ook het publieke Mondriaan Fonds bijdraagt aan deze aankopen omdat zo de overheid zich engageert. Voor natuurhistorische musea zoals Naturalis en andere niet-kunstmusea zijn er bovendien nauwelijks private fondsen beschikbaar. Omdat zelfs de succesvolle crowdfundingsactie ‘Tientje voor T.rex’ onvoldoende was voor de aankoop van deze ‘Rembrandt onder de dino’s’ werd ook hiervoor een beroep gedaan op het Mondriaan Fonds. Aan de door Lazet en Van Haersma Buma geformuleerde wens dat mensen en bedrijven meer aan goede doelen zouden moeten besteden, wil ik een ander knelpunt toevoegen: de reserves van het Mondriaan Fonds voor aankopen zijn bijna uitgeput. Binnenkort is er daarom aanzienlijk minder publiek geld beschikbaar voor aanwinsten voor de Collectie Nederland zoals hier beschreven. En dat is doodzonde: een collectie die niet met aankopen wordt verrijkt, is ten dode opgeschreven.