Op zoek naar aliens - in deze boeken waren ze al lang te vinden

Orson Welles tijdens de radiouitzending van The War of the Worlds in New York in 1938 FOTO AP

Zal de miljoeneninvestering van een Russische internet-ondernemer de doorbraak worden voor de zoektocht naar buitenaards leven? Tot nu toe kunnen we alleen maar fantaseren over aliens eruitzien.

Veel schrijvers hielpen ons een handje bij dat fantaseren, door hun boeken vol te stoppen met buitenaards leven. Wie zijn de grondleggers en grote namen van het genre? We nemen ze aan de hand van een boek met u door.

De la Terre à la Lune

Schermafbeelding 2015-07-21 om 20.46.00
Jules Verne wordt, met ondermeer De la Terre à la Lune (1865), vaak beschouwd als de grondlegger van de science fiction in boekvorm, al zijn er die beweren dat we zelfs terug kunnen tot Homerus voor de eerste vormen van sf-boeken. In De la Terre à la Lune laat hij zijn hoofdpersonage afschieten naar de maan. Opvallend genoeg gebeurde dat niet door middel van een raket, maar door middel van een kanon. In zijn boek Hector Servadac (1874) zijn de personages op een komeet die steeds verder van de aarde af beweegt, zonder dat het extreem koud wordt.

The War of the Worlds

Schermafbeelding 2015-07-21 om 20.46.40
Het bekendste sf-verhaal is een hoorspel: Orson Welles bewerkte in 1938 The War of the Worlds (1898) van bijna naamgenoot H.G. Wells. De aarde wordt hier op het nippertje gered van een invasie van buitenaardse machines. Zoals bekend brak er paniek uit omdat de radioluisteraars meenden dat het hier om een live verslag ging in plaats van een oud verhaal.

2001: A Space Odyssey

Schermafbeelding 2015-07-21 om 20.47.09
Als de grote drie van de science fiction in de 20e eeuw worden over het algemeen Isaac Asimov, Arthur Clarke en Robert Heinlein gezien. Asimov plaatst zijn Foundation-trilogie 50.000 jaar in de toekomst (vanaf 1950 dus) en liet de ondergang van dat rijk zien. Clarkes bekendste boek is 2001: A Space Odyssey (1968, naar het filmscenario dat hij samen met Stanley Kubrick schreef). Heinlein laat in zijn Vreemdeling in een vreemd land een marsbewoner naar de aarde gaan, om daar prompt als de nieuwe Messias te worden ontvangen.

A Hithchiker’s Guide to the Galaxy

Schermafbeelding 2015-07-21 om 20.47.59
Een echte ruimtereisgids werd geboden in Douglas Adams’ A Hithchiker’s Guide to the Galaxy (1979) – een reisgids voor het buitenaardse, die misschien wel vooral een persiflage op het genre is. Aanvankelijk was deze ‘gids voor de melkweg’ een radiokomedie. Later werd dit een tv-serie en een roman. Hierin ontdekt een man net voor lunchtijd dat de aarde vernietigd gaat worden

The Book of Strange New Things

Schermafbeelding 2015-07-21 om 20.48.24
Opvallend is dat in twee boeken van vorig jaar het leven in het heelal niet echt schrikbarend meer is. Michel Faber liet in The Book of Strange New Things (2014) een kolonie bouwen waar aan buitenaardse wezens meteen het Christendom wordt bijgebracht. Ze zijn merkwaardig, maar niet onvriendelijk. In een interview in NRC Handelsblad zei Faber hierover:

‘De aliens moesten zo geloofwaardig mogelijk neergezet worden. Ik wilde ze visualiseren. Het probleem met sciencefiction is dat buitenaardse wezens vaak geportretteerd worden als rare mensen met rare kleren, dat wilde ik beslist niet. Ze mochten niet menselijk zijn en ook geen menselijke uiterlijkheden hebben of een soort marsmannetjes zijn. Wel moesten ze zo menselijk zijn dat je om ze gaat geven. Ik wilde buitenaardse wezens die echt buitenaards waren.’

Ancillary Justice

Schermafbeelding 2015-07-21 om 20.48.58
Ann Leckie is de eerste die vorig jaar opeens oog had voor de vrouw in de ruimte in Ancillary Justice. In die zin dat er geen verschil tussen seksen meer is, seksueel onderscheid is barbaars. In zijn recensie van dit boek schreef Ger Groot:

‘Ancillary Justice beschrijft een werkelijkheid waarin AI-systemen zo gecompliceerd geworden zijn dat zij onvoorspelbare en daarmee bijna menselijke trekken hebben gekregen. De kapitein van een ruimtevaartuig kan met haar schip maar beter op goede voet staan. Sym- en antipathieën van het systeem kunnen haar danig parten spelen. Ook onderling botert het tussen de ruimteschepen niet altijd: die van een hogere klasse voelen zich duidelijk verheven boven de wat mindere.’