‘Gênante’ ruzie in EU over asiel

Overleg over de spreiding van vluchtelingen in de EU heeft onvoldoende toezeggingen opgeleverd. ‘Teleurstellend.’

Terwijl de stroom bootvluchtelingen aanhoudt, blijft het asielbeleid de Europese Unie verdelen. In een felle discussie gisteren in Brussel slaagden de EU-landen er opnieuw niet in een akkoord te bereiken.

Duitsland en Ierland hebben toegezegd dat ze meer mensen willen opnemen dan de Europese Commissie rechtvaardig achtte. Maar veel Oost-Europese landen zitten duidelijk onder die verdeelsleutel (zie het overzicht hiernaast). De Spaanse minister van Binnenlandse Zaken riep geïrriteerd dat je beter het lekkende dak van een huis kunt repareren dan het water eerlijk over alle kamers te verdelen. Oostenrijk en Hongarije doen hier helemaal niet aan mee.

Inzet was een essentieel onderdeel van het migratieplan dat de Europese Commissie heeft opgesteld nadat in april ruim 800 bootvluchtelingen verdronken. Brussel wil 40.000 vluchtelingen die nu in Griekenland en Italië zijn, spreiden over andere EU-landen. Doel is de druk op deze twee grenslanden van de EU, waar dit jaar al meer dan 150.000 migranten aankwamen, te verminderen. Daarnaast zouden ook 20.000 vluchtelingen die nu nog buiten de EU zijn, moeten worden verdeeld.

Over de tweede groep was twee weken geleden al een akkoord bereikt, maar voor die grotere groep was een nieuwe, ingelaste vergadering van de ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie nodig. Het voorstel voor een bindende verdeelsleutel was al snel onhaalbaar gebleken. Maar ook bij verdeling op basis van vrijwilligheid bleek die 40.000 gisteren te hoog gegrepen. De teller bleef steken op 32.256.

Teleurstellend en gênant

„Ik ben teleurgesteld, maar dit is een belangrijke stap vooruit”, zei eurocommissaris Dimitris Avramopoulos (Migratie). Jean Asselborn, de Luxemburgse binnenlandminister die de vergadering voorzat, noemde de opstelling van sommige landen „teleurstellend, soms zelfs gênant”.

Aan het eind van het jaar wordt er verder gepraat. In Brussel bestaat de hoop dat Polen en Spanje dan bijdraaien. Dat deze twee landen beduidend minder vluchtelingen willen opnemen dan de Europese Commissie had gevraagd, wordt in verband gebracht met de verkiezingen die de komende maanden in deze twee landen worden gehouden.

Maar de Spaanse minister Jorge Fernández Díaz zei dat zijn land principiële bezwaren heeft tegen spreiding van vluchtelingen. Hij wil meer nadruk leggen op samenwerking met de doorkomstlanden – in het geval van Spanje is dat vooral Marokko.

Sommige landen hadden, al dan niet expliciet, twijfels of Italië en Griekenland asielzoekers wel goed registreren. Daarom werd het plan voor spreiding gekoppeld aan de verdere uitbouw van ‘hot spots’ waar Italiaanse en Griekse autoriteiten met hulp van Europese functionarissen migranten gaan registeren. De Italiaanse minister Angelino Alfano draaide dit tegenover de Corriere della Sera om: „Wij zullen hierbij met dezelfde vaart te werk gaan” als de EU met het bereiken van die 40.000.

Andere landen zeiden dat ze al veel andere problemen hebben. De Letse minister Rihards Kozlovskis wees op de vele vluchtelingen in zijn land uit Oekraïne. Hongarije, dat iedere medewerking weigert, zegt dat zijn asielsysteem overbelast is met de al 70.000 migranten die dit jaar via de Westelijke Balkanroute de Europese Unie probeerden binnen te komen. Oostenrijk vindt dat het relatief al veel asielzoekers verwerkt en wil daarom geen van de beoogde 40.000 vluchtelingen opnemen.

Overigens doet Oostenrijk wel mee met de hervestiging van 20.000 vluchtelingen van buiten de EU waarover twee weken geleden een akkoord werd bereikt. Het gaat om mensen die door de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR als vluchteling zijn erkend. Hiervoor kwamen meer toezeggingen dan nodig, voor 22.504 vluchtelingen. Maar dat komt doordat vier niet-EU-landen meedoen: Noorwegen (3500), Zwitserland (519), IJsland (50) en Liechtenstein (20). Oostenrijk neemt uit deze groep 1.900 vluchtelingen op, Nederland duizend.

Veilige landen

De afgelopen maanden is het aantal migranten uit Europese landen als Servië, Kosovo, Montenegro en Albanië die politiek asiel aanvragen in de EU, sterk gestegen. In Brussel is gisteren met het oog hierop ook afgesproken dat naar gezamenlijke afspraken wordt gestreefd om bepaalde landen als veilig te beschouwen. Asielzoekers uit die landen zouden dan via een snelle procedure nee te horen kunnen krijgen.

De Duitse deelstaat Beieren heeft gisteren besloten twee opvangcentra in te richten voor deze groepen. Minister-president Horst Seehofer zei dat dit nodig is gezien de „dramatische stijging” van asielzoekers uit genoemde Balkanlanden. Meer dan 40 procent van de asielaanvragen komt van mensen uit de Balkan.