Felle kritiek op ICT-controle Rijk

Minister Blok geeft externe consultants sleutelrol, ondanks waarschuwing van parlementaire commissie dit niet te doen.

Minister Stef Blok heeft begin deze zomer de dagelijkse leiding van het Bureau ICT-toetsing in handen gegeven van een externe consultant van adviesbureau Deloitte. Dit bureau heeft als taak het falen van automatiseringsprojecten bij het Rijk te voorkomen, door ICT-projecten vooraf te keuren op realiteitszin.

Vorig jaar concludeerde een parlementaire onderzoekscommissie dat ICT-projecten bij de overheid vaak leiden tot een dure chaos en slechte automatisering. Door ondeskundige en ongeïnteresseerde politici en ambtenaren hadden ICT-consultants en -leveranciers vaak vrij spel. Een belangrijke waarschuwing van de commissie bepleitte om geen externe consultants in te zetten op „sleutelposities”.

Formeel is de baas van het Bureau ICT-toetsing (BIT) een ambtenaar, de Chief Information Officer (CIO) van het Rijk. Maar het bureauhoofd, dat voor zes maanden is ingehuurd, is volgens het ministerie belast met de „opbouw en inrichting van het bureau BIT en de aansturing van het BIT-team”.

Deze consultant van Deloitte is ingehuurd via een zogenaamde mantelovereenkomst. Daarmee trekt de overheid allerlei ICT-deskundigen aan, bijvoorbeeld voor automatiseringprojecten die het BIT moet toetsen. Via deze route zijn nog twee consultants voor het BIT ingehuurd, dat nu uit zeven mensen bestaat.

‘Herhalen van historische fouten’

Oppositiepartijen hebben scherpe kritiek op de manier waarop Blok (Wonen en Rijksdienst, VVD) het BIT optuigt. „Met een externe consultant aan het stuur maak je geen onafhankelijk toetsbureau”, reageert Kamerlid Kees Verhoeven (D66). „Blok kiest ervoor om externe consultants het werk van andere consultants te laten beoordelen. Dat is het herhalen van historische fouten.”

„Dit BIT is voor het CDA nog geen begin van een oplossing”, zegt Kamerlid Mona Keijzer (CDA). Formeel is de CIO Rijk verantwoordelijk voor de goede toepassing van ICT bij het Rijk, maar hij heeft geen zitting in de bestuursraad van het ministerie. Keijzer: „De CIO Rijk heeft zo niets te vertellen.”

Status quo

Kamerlid Paul Ulenbelt (SP) was lid van de commissie die ICT-falen bij het Rijk onderzocht. Hij zegt: „De bedoeling was dat een clubje gezaghebbende en onafhankelijke deskundigen gaten zou gaan schieten in slechte ICT-projecten. Nu heeft Blok het BIT gevuld met mensen die onderdeel en oorzaak zijn van de status quo.”

Kamerlid Ingrid de Caluwé (VVD) begrijpt de tijdelijke inzet van externen. De Tweede Kamer wilde immers dat het BIT snel zou worden opgericht. Maar de situatie moet wat haar betreft niet lang duren. Externe medewerkers van het BIT mogen geen projecten beoordelen waarbij ze „direct betrokken” zijn. Wat De Caluwé betreft zal dat verbod zich uitstrekken tot alle projecten waar het bedrijf van de externe consultant deel aan heeft.