Zo anti-nazi was de Brit ook weer niet

Een filmpje waarin de 6- of 7-jarige Elizabeth de Hitlergroet brengt, wijst Britten op een ongemakkelijke waarheid.

Voorpagina The Sun, zaterdag.

Weinigen nemen het koningin Elizabeth kwalijk. Ze was immers zes of zeven jaar oud toen ze, bleek zaterdag uit een filmpje dat door tabloid The Sun werd gepubliceerd, in 1933 de Hitlergroet bracht.

Maar het filmpje wijst de Britten wel op een ongemakkelijke waarheid. De niet aflatende aandacht in het Verenigd Koninkrijk voor de Tweede Wereldoorlog gaat bijna altijd over de saamhorigheid en veerkracht tijdens the Blitz. Over de Britten als de good guys, die zich nooit zouden overgeven en de Duitse bad guys wisten te verslaan.

Terwijl de Britten niet zo anti-nazi waren als men zich nu graag herinnert. Zeker onder de adel en het Koninklijk Huis was er in de jaren dertig bewondering voor de wijze waarop Adolf Hitler Duitsland uit een economische depressie probeerde te halen. De nazi’s waren, in vergelijking met de communisten, een kleiner kwaad. Die laatsten hadden immers de Russische tsarenfamilie vermoord. En tsaar Nicolaas was een volle neef van koning George V.

Verder hadden George VI en Edward VIII, vader en oom van de huidige koningin, een Duitse moeder en Duitse neven en nichten die Hitler bewonderden. De vier zussen van prins Philip, die na de oorlog met Elizabeth trouwde, waren lid van de SS, Hitlers elite-eenheid.

‘De grootste onder alle Duitsers’

Antisemitisme was ook niet voorbehouden aan het continent: Edward Mosleys British Union of Fascists werd in 1932 opgericht en had kort de steun van de Daily Mail en de Daily Mirror. De eigenaar van de Daily Mail, Lord Rothermere, feliciteerde Hitler in 1939 nog met diens „supermenselijke werk uw land te doen opbloeien”. Lord Halifax, minister van Buitenlandse Zaken tot 1940, noemde Hitler „de grootste onder alle Duitsers”.

Eenzelfde bewondering voor het nazisme bestond bij Edward, de oudste zoon van George V. „Zijn sympathie is diepgeworteld”, schreef de Duitse ambassadeur in Londen, Leopold von Hoesch, in 1936 aan Berlijn. Hitler had, meende Edward, een oplossing gevonden voor twee problemen die ook hem aan het hart gingen: werkloosheid en huisvesting.

Toen Edward in 1936 koning werd, hoopte men in Duitsland dat een Anglo-Duitse overeenkomst kon worden gesloten. Een neef van Edward werd op verkenning gestuurd en kwam terug met de mededeling dat de nieuwe koning Hitler graag wilde ontmoeten. Dat gebeurde in 1937: Edward gaf op Hitlers buitenverblijf in Obersalzberg net als in het filmpje de Hitlergroet.

Maar toen was hij geen koning meer. Edward had een verhouding met de tweemaal gescheiden Amerikaanse Wallis Simpson. Om met haar te kunnen trouwen deed hij afstand van de troon. Broer George VI, vader van Elizabeth, volgde hem op. De Britse premier, Winston Churchill, bleef zich echter de hele oorlog zorgen maken dat de Duitsers Edward op de een of andere manier zouden gebruiken.

The Sun verdedigde publicatie van het filmpje door te wijzen op Edwards bewondering voor de nazi’s. De video toont „een fascinerend inzicht in de verwrongen vooroordelen van Edward VIII”, die „tot in de jaren zeventig, lang nadat de horror van de Holocaust was blootgelegd” sympathie had voor Hitler. Edward zou toen hebben gezegd: „Ik had nooit gedacht dat Hitler zo’n slechte vent was.”

Dat was al bekend. Opmerkelijker in het filmpje is de Hitlergroet die Elizabeths moeder brengt, Elizabeth Bowes Lyon. Juist zij werd het gezicht van de Britse flinkheid in de Tweede Wereldoorlog. Ze weigerde Londen te verlaten toen de bommen vielen. Toen zes bommen Buckingham Palace raakten, op 30 meter van de familie, zou ze hebben gezegd. „Nu kan ik het East End in de ogen kijken”. Het smeedde een band tussen haar en de Londenaren die tot haar dood duurde.

Buckingham Palace zei zaterdag in een reactie dat de koninklijke familie „een spelletje deed” en dat „niemand toen wist hoe [de Hitlergroet] zich zou ontwikkelen”. Het bespotten van Hitlers paradepas en groet is voor Britten nog altijd een bron van amusement.