‘Voor het onthoofden van dode zeehonden is een ontheffing nodig, die eenvoudig te krijgen is’

Dat schreef de NOS op zijn website.

ILLUSTRATIE TAMARA PRUIS

De aanleiding

Vorige week werden op een eilandje in het Grevelingenmeer in Zeeland twee zeehonden gevonden, zónder kop. De twee lagen keurig naast elkaar – een derde zeehond mét kop er vlakbij. Duikers maakten foto’s die op Facebook verschenen. ‘Luguber’ en ‘verdacht’ schreven boze mensen onder het bericht.

De NOS pikte het nieuws op en vroeg Jaap van der Hiele van natuurorganisatie Eerste Hulp bij Zeezoogdieren om uitleg. Die keek er niet echt van op. Hij ziet wel vaker dieren zonder kop. De NOS schrijft dan: ‘Voor het onthoofden van dode zeehonden is een ontheffing nodig, die eenvoudig te krijgen is’.

Bestaan er ontheffingen voor het onthoofden van zeehonden? En zijn die echt zo makkelijk te krijgen?

Waar is het op gebaseerd?

We bellen Jaap van der Hiele. Die reageert opnieuw nuchter. Die onthoofde beesten zijn echt niet zo bijzonder. Hoe dat met die ontheffing zit? Als je een beschermde diersoort wil meenemen heb je toestemming nodig, zegt hij. Daarvoor ga je naar de politie. Van der Hiele zag dit jaar al zo’n twintig beesten zonder kop – bruinvissen, zeehonden. Afgelopen week nog een onthoofde grijze zeehond op Texel. „De ene keer is het de natuur”, zegt Van der Hiele. Aaseters bedoelt hij, zoals de zeearend. „De andere keer een verzamelaar of een museum.” Zelf bezit Van der Hiele geen schedels. „Ik zie er al genoeg.”

En, klopt het?

Niet helemaal. Een ontheffing voor het onthoofden van zeehonden bestaat niet. Er zijn wel regels voor dode dieren. Een dode zeehond mag je niet zomaar in huis hebben. Dus ook niet de kop. Dat geldt voor alle beschermde dode dieren. De Flora- en faunawet verbiedt dat.

Wat wel mag is een zeehond laten prepareren door een bevoegde preparateur. Je moet de zeehond alleen wel bij zo iemand zien te krijgen. En precies daarvoor heb je een zogenoemde Vervoersverklaring nodig. Die haal je op het politiebureau. De politie stelt daarin vast dat ‘het betrokken dier een natuurlijke dood is gestorven’ of ‘buiten schuld of medeweten van de houder is omgekomen’. Met die verklaring mag je het dier vervoeren – en ben je bovendien verplicht het binnen drie dagen naar de preparateur te brengen.

Dat is de ‘ontheffing’ die Jaap van der Hiele bedoelt. En die krijg je dus inderdaad ‘eenvoudig’.

Maar dan: de kop van de romp halen, mag dat ook? Nee. Dat mag niet, laat de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) weten, onderdeel van het ministerie van Economische Zaken. Behalve als je er een ontheffing voor hebt – en die is dan weer niet zo eenvoudig te krijgen. Die is er voor bijvoorbeeld musea en onderzoeksinstellingen. In de praktijk gebeurt het overigens wel regelmatig dat vinders alleen de kop meenemen, weten verschillende preparateurs. Neem maar eens een hele zeehond mee.

Online wordt ondertussen driftig gespeculeerd over het lot van de beesten zonder kop. Geen enkele preparateur of boswachter die we raadpleegden twijfelt er echter aan of de beesten al dood waren voor ze werden onthoofd. Zoiets is ondoenlijk bij een levend exemplaar (à 200 kilo). Maar belangrijker nog, laat Staatbosbeheer weten: twee van de drie dode zeehonden waren ‘al eerder (met hoofd) gesignaleerd’.

Dode zeehonden (die bijvoorbeeld verdrinken in een van de fuiken in de Zeeuwse wateren) laat men niet graag ronddobberen. Door gasvorming gaan ze drijven en kunnen ze makkelijk in havens of in ander zwemwater belanden. Ze worden uit het water gevist en afgevoerd. Of teruggegeven aan de natuur. Maar deze keer waren verzamelaars Staatsbosbeheer dus voor.

Er zijn overigens wel dieren die niet zijn beschermd door de Flora- en faunawet. Vind je bijvoorbeeld een dode bruine rat, dan mag je die zelf opzetten.

Conclusie

Een dode zeehond zomaar meenemen is verboden. Daarvoor heb je een Vervoersverklaring nodig. Die haal je eenvoudig bij de politie. Zelf de zeehond onthoofden mag niet. Daarom beoordelen we de uitspraak als onwaar.

Ook een bewering gezien die we moeten checken? Mail nextcheckt@nrc.nl