Australische reality-tv in Syrië werd levensecht: IS schoot op kandidaten

Foto Beeldfragment / SBS

Het Australische tv-programma Go Back To Where You Came From stuurde zijn deelnemers naar oorlogsgebied. Drie kandidaten kwamen in het derde seizoen terecht in gevechten tussen Koerdische milities en IS-strijders in Syrië.

Richt een camera op mensen en ze doen dingen die ze anders waarschijnlijk hadden gelaten. Tv-programma’s dwongen hun deelnemers al tot het tijgeren in tunnels vol slangen (Fear Factor), het eten van maden (Expeditie Robinson) en het zich laten catapulteren (Wipeout). Maar terechtkomen in een oorlog was een noviteitje voor de tv-wereld.

Het tv-programma laat zes deelnemers de route van een vluchteling afleggen, in omgekeerde volgorde. Alle kandidaten hebben een scherpe mening over vluchtelingen. Hoe standvastig zijn ze in hun overtuiging?

Niemand raakte gewond

In aflevering een wonen ze in bij vluchtelingen in Australië. In de tweede aflevering ervaren ze hoe het is om op zee door de Australische kustwacht terug naar Indonesië te worden gestuurd. Sommigen trekken door de Thaise jungle waar vluchtelingen verhandeld worden. Anderen bezoeken een vluchtelingenkamp in Jordanië.

De laatste aflevering volgt Nicole, Andrew en Kim die van Irak naar Syrië reizen. Nicole werkt in een opvangcentrum, Kim voert campagne tegen vluchtelingen en Andrew is docent. Ze weten niet dat ze naar oorlogsgebied worden gereden.

Nadat ze een nacht in het kamp van de Koerden hebben doorgebracht, brengen de strijders hen naar de frontlinie waar Koerden IS uit hun dorp proberen te verdrijven. “Ze vertelden ons dat IS niet wist waar we zaten”, zegt Kim tegen News.com.au. Toch worden ze binnen een paar minuten beschoten. Niemand raakt gewond. Kim: “We could have been killed.

Streng vluchtelingenbeleid

Met Go Back To Where You Came From wil het door de overheid gefinancierde radio- en tv-bedrijf SBS het debat over vluchtelingen in Australië aanjagen. Australië staat bekend om haar strenge vluchtelingenbeleid. Bootvluchtelingen komen er niet in. Als asielzoekers weten dat ze Australië nooit per boot zullen bereiken, zullen ze het niet eens proberen, is de gedachte van de regering, onder leiding van premier Tony Abbott.

In 2008 steeg het aantal asielzoekers naar ‘down under’ explosief. Na zijn verkiezingsoverwinning in 2013 beloofde Abbott strenger op te treden tegen de vluchtelingen. Volgens zijn regering is het aantal boten dat Australië bereikt nu gedaald met negentig procent. De kustwacht stuurt boten terug, doorgaans naar Indonesië, voordat ze vasteland bereiken. Als dat niet mogelijk is, stopt Australië ze in detentiecentra in Papoea-Nieuw-Guinea of op het eilandje Nauru.

Een waarschuwing van de Australische overheid aan diegenen die erover denken naar Australië te vluchten:

Volgens de Australische nieuwszender ABC is vanochtend voor het eerst in twee jaar een boot met vluchtelingen gezien voor de westkust vlakbij Dampier.

Leren relativeren

Of de deelnemers van mening zullen veranderen zal volgende week na de uitzendingen blijken. Kim vertelt tegen de krant Sydney Morning Herald: “Als ik thuis geen familie had gehad, had ik naast de Koerden gevochten. Zij vechten voor hetzelfde doel als wij voor hebben gevochten: vrijheid, democratie.”

De EO zond begin dit jaar een vergelijkbaar programma uit: Rot op naar je eigen land. De zes deelnemers, allemaal met sterke visies op immigratie, volgden het pad van een vluchteling en gingen naar Jordanië. EO-directeur zei in november tegen het AD: “We willen in een steeds sterker polariserende samenleving mensen confronteren met hoe het is om vluchteling te zijn.” De reis langs een asielzoekerscentrum, via een laadbak van een vrachtwagen naar vluchtelingenkampen raakte de deelnemers emotioneel diep. Anderen “leerden relativeren“.