Hoge celstraf voor schietende agent uniek in Nederland

Een agent moet twee jaar de cel in, omdat hij schoot op een vluchtende verdachte. „Pak dan een echte cowboy-agent.”

De twee jaar celstraf die de politieagent uit Kerkrade afgelopen vrijdag kreeg opgelegd door de rechtbank Maastricht wegens het schieten op een verdachte van een ramkraak is buitenproportioneel zwaar. Dat is het oordeel van veel collega’s, politievakbonden en advocaat Rino Jonkers van de veroordeelde agent. „Het gaat hier om noodweer van een agent die bezig was met een aanhouding”, zegt Albert Springer van de politievakbond NPB. Agenten zeggen door het vonnis onzeker te worden over hoe ver ze mogen gaan bij aanhoudingen.

Vrijdag oordeelde de rechtbank in het geval van de dertigjarige agent dat er „geen sprake was van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding jegens verdachte of een van diens collega’s voorafgaand aan het moment dat de verdachte schoot”. Ook pal na het schot was er van een dergelijke situatie geen sprake. Om deze reden verwerpt de rechtbank het beroep op noodweer. De agent zou „buitenproportioneel en ondoordacht” hebben gehandeld.

Toen de agent twee jaar geleden schoot op de verdachte bij een coffeeshop in Heerlen, raakte hij een bijrijder. Hij maakte op dat moment deel uit van een aanhoudingseenheid en handelde uit noodweer, zo was zijn verweer. Het OM wilde niet vervolgen maar werd daar door het hof toe gedwongen nadat het slachtoffer om vervolging vroeg. „Deze uitkomst verbaast me echt. Als je twee jaar celstraf krijgt in Nederland dan heb je echt wel wat gedaan”, zegt Springer.

Hoe ver mag een politieagent eigenlijk gaan? Volgens Springer ligt het accent nu te veel op het beroep op noodweer en wordt er te weinig rekening gehouden met het gegeven dat het hier om een aanhouding ging.

Dit is ook de mening van Rino Jonkers. „Alle collega’s zeggen dat het om een bedreigende situatie ging. De bestuurder van de ramkraak reed al met 200 kilometer per uur door het Limburgse landschap, de politie volgt hem en uiteindelijk wordt hij tegengehouden bij een coffeeshop in Heerlen. Daar zit een man in de auto die nietsontziend probeert te vluchten. Zodra je dan als agent denkt dat je klem komt te zitten dan schiet je. De rechtbank heeft zich gebaseerd op een reconstructiefilmpje van 21,3 seconden, terwijl ik in mijn pleidooi heel duidelijk aangaf wat er ook vooraf speelde.”

Jonkers vindt de straf buitenproportioneel hoog – ook wanneer je besluit dat het hier niet om noodweer gaat. „In Nederland krijg je bij poging tot doodslag meestal minder en voor een agent is deze situatie al helemaal uniek. Eerder werd een agent veroordeeld die had geschoten op een auto die vluchtte, daarbij heeft hij iemand een dwarslaesie bezorgd. Die kreeg een werkstraf en één maand onvoorwaardelijk. Hier gaat het om de bijrijder die weliswaar gewond is geraakt, maar al helemaal genezen is.”

Het OM wil zich nog niet uitlaten over deze zaak. Maar in november is al gemeld aan de Tweede Kamer dat een werkgroep bezig is met nieuwe richtlijnen rondom geweldinstructies voor de politie. Het zal nog even duren voordat die er zijn: de gesprekken met de politie en de politievakbond zijn in volle gang. Deze maand werd bekend dat de Inspectie Veiligheid en Justitie het gebruik van de nekklem gaat onderzoeken nadat Mitch Henriquez was overleden bij zijn arrestatie in Den Haag.

Jonkers ziet geen verband tussen deze Haagse zaak en dit vonnis. „Ik zou zeggen pak dan een zaak aan die zich er meer voor leent. Pak dan een echte cowboy-agent, niet iemand die wordt geconfronteerd met een auto als moordwapen.”