Bespaar eens op bijwerkingen

We slikken te veel omdat maatwerk te duur is, waarschuwt Paul Harder.

Met de dosering van medicijnen kan veel meer bespaard worden dan met gezamenlijke inkoop, ontdekten de ziekenhuizen van Lelystad, Dronten en Emmeloord (MC Groep).

Op 11 juli werden de resultaten besproken op de economiepagina in NRC. Het artikel vestigt de aandacht op dure medicijnen, zoals cytostatica voor chemotherapie waarop in Lelystad een besparing bereikt is van 11 procent. In heel Nederland zou er zo 30 tot 50 miljoen euro bespaard kunnen worden.

Waarom alleen naar dure medicijnen kijken? Als deze patiënten te hoge doseringen krijgen, met alle bijwerkingen van dien, dan geldt dat ook voor goedkopere medicijnen. Het patiëntenwelzijn lijkt mij belangrijker dan de kostenbesparing. Als we bij ‘dure’ patiënten maatwerk kunnen leveren, zoals de MC Groep doet, dan graag ook bij ‘goedkopere’ patiënten.

Schoolvoorbeeld van efficiënt medicatiegebruik zien we bij de diabetespatiënt. Die monitort zelf zijn situatie doorlopend en past de insulinetoediening daarop aan. Helaas ken ik uit mijn praktijk genoeg voorbeelden van niet-dure geneesmiddelen waarbij de chronisch patiënt verstoken blijft van de mogelijkheid tot doseren op maat.

Zo’n achthonderdduizend Nederlanders hebben psychische klachten die leiden tot het gebruik van antidepressiva, zoals Paroxetine of Venlafaxine. De omstandigheden bij de eerste voorschrijving zijn meestal niet ideaal voor een evenwichtige dosering. Acuut onbehagen of een regelrechte crisis leiden dan tot een hoge dosering. Vervolgens wordt het effect na het eerste succes niet verder gemonitord en dus ook niet bijgesteld tot een efficiënte dosis. Ik kom gevallen tegen die al tien jaar staan ingesteld op een te hoge dosering. Die doses kunnen wel degelijk omlaag. Gelukkig kan de patiënt zelf bij de behandelend arts begeleiding vragen voor verlaging van de dosering.

Ander voorbeeld: ADHD. In Nederland rees het aantal diagnoses daartoe de pan uit. Ritalin werd het overheersende medicijn, hoewel vriend en vijand het erover eens zijn dat het geen ideaal middel is. Inregelen van dosering is cruciaal voor de juiste verhouding tussen werking en bijwerking. Juist dit inregelen op maat wordt onmogelijk gemaakt door de meeste zorgverzekeraars. Deze vergoeden alleen doses van 10 milligram of een veelvoud daarvan.

Stel je eens voor hoe dat eruit zou zien in schoenmaten: je kunt alleen schoenen kopen van maat 30, 40 of 50. Tienduizenden kinderen lopen dan op veel te grote schoenen. En zo is het dus ook met medicijnen. Dure medicijnen én goedkope medicijnen.

Mijn stelling: we slikken met z’n allen te veel medicatie omdat de zorg geen tijd en geld over heeft om de patiënt in te stellen op een efficiënte dosering. Efficiënt in de zin: maximaal effect, minimale bijwerkingen.