Perfect bolle parel draait zich om in zijn oester

Gekweekte Tahitiaanse parels zoals ze het waardevolst zijn: groot en perfect bolvormig. FOTO Yannick Gueguen

Parels zijn betrapt in hun oesters: ze draaien rond. Elke vier uur en drie kwartier maken ze een omwenteling. Die vinding publiceerden wetenschappers uit Frankrijk en Frans-Polynesië woensdag in Royal Society Open Science. De groep doet onderzoek naar de productie van kweekparels, om de neergang van de export van ‘Tahitiaanse parels’ tot staan te brengen.

Yannick Gueguen van het Franse zee-instituut Ifremer schrijft over parels zonder een zweem van magie. Hij leidt de Polyperl-studie op de Frans-Polynesische eilanden. Parels zijn het belangrijkste exportproduct van de eilanden in de Grote Oceaan, die deel uitmaken van de Franse republiek. De ‘Tahitiaanse’ zoutwaterparels zijn geliefd om hun ‘zwarte’ glans – eigenlijk grijs, groen, brons of aubergine. Maar de industrie kwijnt door overproductie, slechte organisatie en verminderde kwaliteit van de parels.

Het waardevolst zijn grote, perfect bolvormige parels. Dus hoe maak je die? Parels zijn vrijwel altijd gekweekt, natuurlijke exemplaren zijn extreem zeldzaam. De gekweekte zoutwaterparels van Frans-Polynesië groeien met één of enkele tegelijk in de geslachtsdelen van een grote oester. Er is uiteindelijk ruimte om één of twee perfect bolle parels te laten ontstaan.

Om dat voor elkaar te krijgen, implanteert de oesterkweker een bolletje (vaak van kalk) in de oestergeslachtsdelen, plus wat mantelweefsel dat parelmoer kan maken. Dat weefsel vormt een ‘parelzak’ waarin de parel traag om de bolvormige mal groeit. Dat duurt één tot anderhalf jaar, en met enig geluk blijft de parel bij het groeien bol.

Maar soms worden de parels druppelvormig of ze vertonen ringen. Hoe dat komt, onderzocht het team rond Gueguen. Ze maakten malletjes met een magneetje erin, en kweekten daarmee Tahitiaanse parels. Een apparaat mat regelmatig de oriëntatie van de magneet ín de groeiende parel.

Na een grillige startperiode van veertig dagen begonnen de parels gestaag rond te draaien. Bolvormige parels wentelden alle kanten op, druppelvormige hadden een voorkeursas.

Dát parels ronddraaien, werd in de parelkwekerij al wel aangenomen. Vorig jaar berekenden natuurkundigen dat de draaiing kon ontstaan door de richting van het afzettingsproces van het parelmoer.