‘Om warm te blijven zongen en dansten we’

Tatiana Chevtchouk

(47) is pianist en geeft les. Ze organiseert 19 september de derde editie van muziekfestival ‘Klassiek op het Amstelveld’.

Foto Maurice Boyer

Afgesloten

„Mijn vader was militair jurist. Daardoor woonde ik tot mijn zestiende in geheime militaire kampen, op afgesloten plekken midden in duizenden kilometers bos in de Sovjet-Unie. Ik had geen toegang tot cultuur en ik hoorde nooit live muziek. Mijn kleine speelgoedvleugel van anderhalve octaaf was alles voor mij. De buren wisten altijd precies wanneer ik wakker was. Dan zat ik er in alle vroegte, voor ik naar de kleuterschool ging, weer op te pingelen. Mijn ouders waren warme mensen en er was nooit ruzie. Toch gingen ze uit elkaar toen ik 9 was. Mijn vader zou ik 28 jaar lang niet meer zien.”

Aantekeningen

„Ik zong, speelde en componeerde van jongs af aan, maar pas vanaf mijn tiende kreeg ik een professionele pianodocent. Ondertussen had ik besloten pianiste te worden. In de keuken hing een klein blauw radiootje met één rode knop. Ik wist precies wanneer het klassieke muziekprogramma werd uitgezonden. Dan schreef ik alles op wat ik hoorde. Kijk, ik heb mijn rode aantekeningenboekjes bewaard. Zie je hoe priegelig klein ik schreef? Om papier te sparen. Alle componisten, stukken en stijlen staan er in. Ik zat weliswaar achter prikkeldraad, maar mijn hart was vrij.”

Bosmeisje

„De Russische muziekopleidingen waren gratis. De toelatingsexamens waren daardoor enorm streng. Alleen de besten werden geaccepteerd. Ik was doodsbang, want ik had tot die tijd nog nooit iemand live horen spelen. Wonderbaarlijk genoeg werd ik meteen aangenomen. Heb je het bosmeisje horen spelen, vroegen docenten aan elkaar over mij. Een jonge docente, Vera, herkende mijn onstilbare honger naar cultuur. Die eerste wintervakantie nam ze me een week mee naar Moskou: naar musea, het theater en concertzalen. Ze vergrootte mijn wereld. Als een spons nam ik alles in me op.”

In de rij

„Aan het Muziekcollege waren maar acht piano’s om op te oefenen. Dat kon van 9 tot 12 ’s avonds, of van 6 tot 9 ’s morgens, om het lesrooster heen. Soms stond ik hele nachten buiten in de rij om op tijd een piano te bemachtigen. De deuren ging iets voor 6 uur open. Eén keer was ik te laat en kwam ik pas om 2 uur ’s nachts. Toen stonden er al 8 studenten. Ik heb gehuild! Buiten was het vaak -25 graden. Om warm te blijven zongen en dansten we. Het klinkt bizar, maar zo ging het in die tijd. Alles wat wij wilden, was spelen.”

Perestrojka

„In 1993 studeerde ik cum laude af aan het Conservatorium. Mijn droom was bereikt: ik was pianiste. Toen begon de Perestrojka, fabrieken gingen dicht en veel mensen verloren werk. Ik wilde doorstuderen, maar de masterstudie was niet langer gratis. In de muziek was nauwelijks werk. Ik had een baby, een moeder en zusje voor wie ik alleen moest zorgen. Aanvankelijk verdiende ik met drie baantjes 25 dollar per maand. Per toeval kon ik lingerie gaan verkopen. Dat lukte uiteindelijk zo succesvol dat ik mijn familie naar Moskou kon halen. Maar het was keihard werken. Tussendoor trad ik af en toe op. Dat hield me op de been.”

Vader

„Het was altijd mijn diepste wens om mijn vader terug te zien. Acht jaar geleden heb ik hem zonder aankondiging opgezocht in Oekraïne. Ik had hem 28 jaar niet gezien. Aan de telefoon klonk zijn stem zacht, anders dan ik me hem herinnerde. ‘Hallo papa, ik ben het, Tania’. Hij herkende mij niet meteen. Daarna schrok hij, maar de dag erna spraken wij af. Het was heel emotioneel. Ik kon niet met hem praten over mijn leven. Hoe zwaar het was geweest. Hij voelde zich schuldig. Vorig jaar overleed hij. Eén week voor zijn dood heb ik via Skype voor hem gespeeld op mijn vleugel. Zijn lievelingsstuk, Romance van Sviridov.”

Amstelveld

„Voor de liefde kwam ik naar Nederland. Nu geef ik per week tachtig kinderen les en zie wat muziek met hen doet. Er gebeuren wonderen. Op het podium spelen kinderen beter dan ooit. Wees niet bang voor fouten, die onthoudt het publiek niet. Speel de noten met je hart, dan ben je koning van hun ziel, dat geef ik mijn leerlingen mee. Op 19 september organiseer ik Klassiek op het Amstelveld waar jongeren, van beginnend tot groot talent, samen optreden met gevestigde namen. Het is gratis. Daardoor bereiken we mensen die nog nooit in hun leven klassieke muziek hebben gehoord.”