Mijn lot is niet aan de bondscoach verbonden

Het ontslag van Guus Hiddink was de pijnlijkste episode in zijn vijf jaar als KNVB directeur betaald voetbal. Had een andere bondscoach het beter gedaan? „De beste stuurlui schrijven een stukje in de krant.”

Bert van Oostveen, directeur betaald voetbal, over het vertrek van bondscoach Guus Hiddink: „We zijn in overleg uit elkaar gegaan.” Foto Merlijn Doomernik

Louis van Gaal vond het „knap” van Bert van Oostveen. „Hij heeft zijn nek uitgestoken door mij te nemen, tegen de mediastroom in”, zei de toenmalig bondscoach eind 2012. Van Gaals succes op het WK was nog ver weg en zijn aanstelling moest toen nog een meesterzet blijken.

Van Oostveen is zo goed als zijn keuze voor een bondscoach en het succes van Oranje. Zo werkt dat publicitair gezien. „In vijf jaar tijd heb ik wel geleerd om me daar volledig voor af te sluiten”, zegt Van Oostveen in zijn kantoor op het KNVB-complex in Zeist. Aan de muur in het kantoor hangen de zilveren (2010) en bronzen (2014) WK-medailles. „Ik lees vrij veel, maar ik beperk me tot feitelijke artikelen. Columns laat ik vrij makkelijk langs me heengaan. Ik heb alleen de neiging te reageren als er feitelijke onjuistheden voorbij komen.”

Feit is dat alleen Van Gaal als bondscoach zijn contract uitdiende in de vijf jaar dat Van Oostveen directeur betaald voetbal is van de KNVB. Bert van Marwijk, aangesteld door Henk Kesler, bereikte met Oranje in 2010 de WK-finale. Maar na contractverlenging eind 2011 tot liefst 2016 ging alles mis en na het roemloze EK 2012 vertrok hij. En vorige maand eindige de tweede termijn van Guus Hiddink bij Oranje voortijdig met ontslag ‘met wederzijdse goedvinden’, na een zwaar ondermaats jaar voor het Nederlands elftal. Danny Blind moet nu als debuterend bondscoach plaatsing voor het EK 2016 afdwingen.

Over Hiddinks vertrek blijft Van Oostveen op de vlakte. Hij kan niet anders, zegt hij. Kwestie van juridische afspraken en „ons fatsoen als werkgever”. Wel wil hij kwijt dat het niet zo bruusk ging als in een artikel in Voetbal International van vorige week gesteld werd. Strekking van die reconstructie was dat de ‘liquidatie’ van de bondscoach een eenmansactie van de directeur betaald voetbal was.

Aan het eind van het gesprek pakt Van Oostveen zijn tablet en scrollt naar het directiereglement artikel 4.1, over zijn bevoegdheden. „Als het een eenmansactie van mij zou zijn geweest, zou ik hier niet meer zitten”, zegt hij. „Dan zouden de commissarissen mij wegsturen. Dit is geen beslissing die je lichtvaardig neemt, laat staan op eigen houtje. Bij elke stap is met de commissarissen overleg geweest. Daartoe ben ik verplicht.”

Wilt u reageren op dat artikel in VI?

Van Oostveen: „Nee. Dat was zo tendentieus geschreven, vol onjuistheden, dat we daar niet formeel op reageren. Maar er is wel een beeld ontstaan waarvan wij bij de KNVB zeggen: de werkelijkheid is anders.”

Er volgt ongevraagd een korte geschiedenisles: hoe de KNVB tot een bondscoach kwam. „Je luistert goed naar staf, de harde kern van mensen die prima weten wat er speelt en wat spelers nodig hebben. Dat kan dus in de tijd verschillen: discipline, techniek, type leiderschap.” En zo kwam na Van Gaal Hiddink bovendrijven. „Iemand die voldoende ervaring had en op basis van people management de groep meer verantwoordelijkheid kon geven na de termijn-Van Gaal. Dat heeft niet goed uitgepakt, waarbij je moet afvragen of dat alleen de coach te verwijten is. Je hoopt ook dat spelers verantwoordelijkheid nemen.”

Het kon zo niet verder met Hiddink?

„Je moet onderscheid maken tussen de analyse hoe iets komt en hoe je het vervolgens weer op de rit krijg. En daarin heb je de plicht, en dat maakt het pijnlijk, om te onderzoeken of er nog voldoende vertrouwen en vermogen is om het proces te keren. Je luistert goed naar geluiden uit de staf, uit de groep, je hebt je eigen waarnemingen. Dan moet je soms beslissingen nemen. Met pijn in je hart, maar waar je wel voor aangesteld bent.”

Hij had het in interviews over een rol als mentor. Dat zat er ook niet in?

„Uiteindelijk, niet. Dat hebben we gaandeweg het proces moeten constateren. En dan houdt het op. Laat ik zo zeggen: de opmerkingen in De Telegraaf [waarin Hiddink zinspeelde op een rol als senior-bondscoach] en onze eigen waarnemingen waren voor ons het vertrekpunt om af te reizen naar zijn vakantieadres in Frankrijk. En dat was niet met een jurist, maar met de teammanager. Dat zegt denk ik genoeg over onze intenties.”

Wat waren die intenties?

Stilte. „Daar kan ik helaas niet op ingaan.” Later in het gesprek zegt Van Oostveen nog: „Zonder daarmee concreet iets te willen zeggen: op het moment dat je de intentie hebt om per definitie uit elkaar te gaan heb je een ander type gesprek, met andere mensen en in een andere omgeving.”

Met de teammanager afreizen naar zijn vakantieadres betekent dat u wel een toekomst zag.

„Ik zeg daar niks over.”

Hiddink wilde zélf dus niet meer?

„Hier moet ik als directeur zwijgen. We zijn in overleg uit elkaar gegaan.”

‘Helaas waren de resultaten van zijn werk niet direct voor iedereen zichtbaar’, stelde u in het persbericht over de breuk. Missen wij iets?

„Dat was een licht cynische sneer. Ik bedoel: zo’n terugkopbal in de wedstrijd tegen Tsjechië [eerste kwalificatieduel, 2-1 nederlaag] kan je moeilijk de coach verwijten, maar er waren toen al media die schreven dat hij weg moest. Je hebt een intern en een extern proces, heb ik zelf ook best last van. Het resultaat was niet goed, dat weet iedereen. Maar dat wil niet zeggen dat er geen intern proces is, waarbij wel degelijk goed gewerkt wordt.”

„Guus is een icoon, met een grote staat van dienst. Als je alleen al ziet wat hij in het eerste half jaar over zich heen heeft gekregen. Vreselijk. Moet je voorstellen als er een minder ervaren trainer voor had gestaan. Het is maar de vraag of met meneer X, Y of Z niet hetzelfde proces was doorgemaakt na het WK. Dus is het ook de vraag of Hiddinks brede schouders niet juist nog geholpen hebben.”

Nu moet Danny Blind die schouders hebben. U koos hem al in 2014 als Hiddinks opvolger. Waarom?

„Daar waren we in 2013 al over uit. Op basis van geluiden uit de groep, eigen waarneming, luisterend naar Van Gaal. Wij dachten: het zou voor de KNVB niet slecht zijn om de kennis en kwaliteiten van Blind te behouden. Wetende dat een groep dertigers straks afscheid zal nemen. Dus er moet worden doorgeselecteerd, door iemand die weet wat er aan komt in onder-15 en onder-17. Daar vinden en vonden wij Blind uitermate geschikt voor.”

Had Ronald Koeman die man voor de toekomst geweest kunnen zijn?

„Vooropgesteld, ik vind Koeman een uitstekende trainer, alleen al wat hij nu weer bij Southampton doet. Maar tegelijkertijd heeft de KNVB eigen profiel en eigen keuzes te maken. Dat betekent niet dat Koeman definitief en voor altijd uit beeld is, dat heb je mij nooit horen zeggen.”

Koeman is het assistentschap aangeboden onder Hiddink. Dan was hij nu bondscoach geweest?

„Ik zou wegblijven van discussies die door zaakwaarnemers in de lucht gehouden worden. Wie is wat op welk moment aangeboden, dat soort verhaaltjes ga ik niet op in. Als wij Koeman hadden willen hebben, hadden wij met Koeman om de tafel gezeten. Feit is dat ik geen seconde met Koeman zelf heb gesproken. Het initiatief lag altijd bij zijn zaakwaarnemer.”

Door Blind al aan te wijzen dwarsboomde u bij voorbaat een kandidaat met een rijker trainers-cv.

„Dat heeft alles te maken met de vraag of je moet kiezen voor iemand met een cv of voor iemand van wie je overtuigd bent van zijn kwaliteiten. Wij hebben voor het laatste gekozen. Wij zien in Blind een uitstekend trainer. We hebben hem sinds 2012 meegemaakt en denken het als werkgever uitstekend te kunnen beoordelen.”

Als Blind zich niet plaatst voor het EK, wat houdt dat voor u in?

Een grijns bij de wielerliefhebber: „Dan kan ik wat langer naar de Tour.”

Misschien wel voor altijd.

Serieus: „De raad van commissarissen oordeelt over mijn functioneren en mijn functioneren behelst meer dan het aanstellen van de bondscoach en het beoordelen van diens werk. Dat is drie procent van mijn werkzaamheden. Voor jullie heel zichtbaar en interessant, ik kan je vertellen dat dat nog geen drie procent van mijn tijd kost.”

De andere 97 procent gaat wel goed?

„Dat is flauw. Maar ja, dat gaat volgens mij óók goed. Met de sectie betaald voetbal hebben we een aantal belangrijke successen geboekt. Waar jullie naar kijken zijn die dingen die achter je hangen [de WK-medailles]. Dat is tastbaar, maar de KNVB is verantwoordelijk voor veel meer.”

Er volgt een opsomming die voert van de invoering van promotie-degradatie uit de eerste divisie, tot de succesvolle lobby om Amsterdam als speelstad te krijgen bij het EK 2020 en het binnenhalen van het EK vrouwenvoetbal in 2017. Van de inspanningen rond de hervorming van de FIFA tot de invoering een digitaal spelersoverschrijvingssysteem. „Daar gaat 97 procent van mijn tijd in zitten.”

Maar voor de buitenwacht telt vooral of u de juiste bondscoach aanstelt.

„Klopt.”

Dat ging één keer goed, twee keer niet zo: Hiddink en dat contract tot 2016 voor van Van Marwijk.

„Nou, twee keer niet zo goed dat weet ik niet. Achteraf heeft iedereen gelijk en de beste stuurlui schrijven een stukje in de krant. Nederland werd tweede op het WK in 2010, was er reden om een andere coach dan Van Marwijk aan te stellen? Op basis waarvan? Waren er signalen? Achteraf gezien is het heel makkelijk concluderen of iets werkt of niet, maar er was toen geen enkele aanleiding om een andere keuze te maken. Ik heb nu al zo vaak gelezen dat mijn lot verbonden is aan dat van de bondscoach. Daar moet ik ook wel om lachen.”

Uw lot ligt niet in handen van Blind?

„Dat is een denkfout. Er is een verschil tussen verantwoordelijkheid en lotsverbondenheid. Prima om mij verantwoordelijk te houden voor waar Oranje nu staat, maar dat maakt mij net zo verantwoordelijk voor de derde plek op het WK vorig jaar.”