Lichaam van Ferguson-tiener Brown als protestkunst. ‘Walgelijk’ of niet?

Foto AFP/ Mira Oberman

Eenzelfde wit T-shirt, eenzelfde broek, nagenoeg dezelfde houding, zijn hoofd naar de grond. Het is net alsof je kijkt naar het levenloze lichaam van tiener Michael Brown uit Ferguson, zoals dat op straat lag nadat hij was doodgeschoten door agent Darren Wilson. Alleen ligt er in Gallery Guichard in Chicago een pop op een laminaatvloer. Kunst. “Walgelijke” kunst volgens activisten, maar de maker, Ti-Rock Moore verdedigt het werk.

Ze noemt het ‘Angelitos Negros’, zwarte engelen. Het is onderdeel van Moores tentoonstelling Confronting Truths: Wake Up!. De namaak-Brown wordt omgeven door oranje pylonnen en politielint. Op de achtergrond draait een video van Eartha Kitt die, terwijl de tranen over haar wangen rollen, “paint me some black angels now” (‘schilder wat zwarte engelen voor me’) zingt. “Wat deze tentoonstelling zo uniek maakt is dat ze heel gedurfd en bot is”, volgens galeriehouder Andre Guichard.

Foto AFP/ Mira Oberman

Foto AFP/ Mira Oberman

‘Blank voorrecht’

Te gedurfd en bot, volgens een groep mensen. “Het kunstwerk is afgrijselijk”, zei Johnetta Elizie, prominent activiste, eerder tegen The Guardian na een bezoekje aan het museum. “De manier waarop ze die beelden gebruikt is walgelijk.” Centraal punt in de kritiek op kunstenares Moore - een blanke vrouw van middelbare leeftijd - is dat haar werk de tragedie waarmee zwarte Amerikanen te maken hebben misbruikt voor haar eigen gewin door gebruik te maken van haar eigen blanke voorrecht.

Moore, die zichzelf een activist tegen “systemisch, institutioneel racisme” noemt, omschrijft haar werk tegenover The Washington Post als “symbool van 400 jaar onderdrukking en dehumanisatie van Afro-Amerikanen”:

“Het is zeer suggestief. Het herinnert aan een belangrijk moment in de recente geschiedenis, een moderne versie van het tijdperk van de burgerrechtenbeweging.”

“We hebben geen ‘moedige’ blanke kunstenares nodig om haar handtekening op het lichaam van een van onze doden te zetten om te begrijpen dat dit land (de VS) nooit van ons heeft gehouden”, schreef de Afro-Amerikaanse Kirsten West Savali deze week op website The Root.

Moore geeft toe dat het “riskant” is om als blanke artiest het soort kunst - haar werk had vaker racisme tegen de zwarte Amerikaanse bevolking als thema - te maken dat ze maakt. De kritiek vanuit de Afro-Amerikaanse gemeenschap wijt ze aan “verkeerde informatie”.

https://youtu.be/1UxOoavzxlA

Familie van Brown

Opvallend is dat de verdeeldheid over het kunstwerk er ook is binnen de familie van Brown. Moore had beide ouders van de jongen een brief gestuurd om om toestemming voor het kunstwerk te vragen. Moeder Lesley McSpadden kwam vorige week langs en poseerde voor een foto. Browns oudtante Sheila Morgan zei over het werk dat zijn verhaal “verteld moet worden”. Maar vader Brown was geheel niet op de hoogte, zo zei hij zelf, en noemde de kunst “zeer verontrustend en walgelijk”:

“Dat beeld zit nog steeds in mijn hoofd.”