In Moskou schieten de musea uit de grond

Koud is het Garage museum voor moderne kunst geopend, of de Hermitage kondigt ook een filiaal in Moskou aan.

Maquette van toekomstig museum Foto Asymptote Architecture

Ineens gaat het hard in Moskou: het ene hippe museum heeft amper zijn deuren geopend, of de volgende eigentijdse kunsttempel wordt al aangekondigd. Eergisteren meldde The New York Times dat het architectenduo Hani Rashid en Lise Anne Couture een ontwerp gaat maken voor de Moskouse dependance van het Hermitage Museum uit Sint-Petersburg. Het nieuwe gebouw – 15 verdiepingen, ruim 12.000 vierkante meter – zal worden gehuisvest op het terrein van de oude ZIL-fabriek, waar vroeger luxe limousines voor communistische partijbonzen werden gemaakt.

De aankondiging komt een maand na de opening van het nieuwe gebouw van het Garage museum. Dit museum voor contemporaine kunst, opgericht door Dasja Zjoekova (echtgenote van de steenrijke oligarch Abramovitsj), heeft sinds 2008 een voortrekkersrol gespeeld in de tamelijk ingedutte kunstwereld in Moskou. Het nieuwe pand in het Gorki Park – een gedurfd ontwerp van de Nederlandse architect Rem Koolhaas – is de bevestiging van die status. Koolhaas besloot de ruïne van het Sovjet-café ‘De Seizoenen’ niet af te breken, maar te omgeven met een doorzichtige ‘huid’ van kunststof. Met zijn rechthoekige vormen is de Garage een van de spannendste gebouwen die de afgelopen dertig jaar in Moskou is neergezet.

Maar de concurrentie zit niet stil. In maart liet het beroemde Museum Hermitage uit Sint-Petersburg weten dat het een vestiging opent in Moskou. De miljoenen bezoekers die ieder jaar de Hermitage binnengaan, komen vooral voor de indrukwekkende collectie oude meesters. Maar het beroemde museum aan de Neva houdt zich al sinds 2007 bezig met hedendaagse kunst onder de projectnaam Hermitage 20/21.

Het eerbiedwaardige instituut is niet bang om te shockeren. Toen de reizende kunstmanifestatie ‘Manifesta’ in Sint-Petersburg werd gehouden, toonde Hermitage onder de titel Great Men portretten van ‘grootheden’ (zoals schrijver James Baldwin of danser Rudolf Noerejev) van wie bekend was dat ze homoseksueel waren. De Zuid-Afrikaanse kunstenares Marlene Dumas maakte er geen geheim van dat de werken bedoeld waren als protest tegen de nieuwe Russische wet tegen het propaganderen van de ‘homoseksuele levensstijl’ onder minderjarigen, een jaar eerder.

Ook in Moskou zal de Hermitage zich waarschijnlijk van zijn gewaagde kant laten zien. Het ontwerp van Hani Rashid en Lise Anne Couture – of tenminste de maquette – ziet er in ieder geval modernistisch genoeg uit. Met zijn ontwerp, zei Rashid, wil hij (net als Koolhaas) aansluiten bij de Russische avant-garde van het begin van de twintigste eeuw.

Zelfs de vaste waarden in Moskou zijn in beweging. De beroemde Tretjakovgalerij, vooral bekend om de Middeleeuwse iconen van Andrej Roebljov, heeft een grote afdeling hedendaagse kunst tegenover het Gorkipark. De nieuwe directeur Zelfira Tregoelova is een kampioene van hedendaagse kunst en ze heeft grote plannen.