Column

Geef de euro een democratisch bestuur

Op de Griekse eilanden zijn veel Duitse huiseigenaren. Sommige van hen zijn er maar een paar weken per jaar en verhuren hun huisjes en appartementen dan onder. Iedereen weet dat: dan arriveert er weer een witte Panda met nieuwe toeristen die een weekje blijven. Veel Duitsers geven de onderhuur niet op voor de belastingen. Ook dat weet iedereen.

Voor de zoveelste keer in deze eurocrisis keert Noord zich met schrikbarend gemak tegen Zuid. En andersom. Maar niets is wat het lijkt. Op alle niveaus. Je ziet in Griekse kranten een moddervette Merkel in badpak, als zuil in het Parthenon. Ze maakt de Hitlergroet op een gemonteerde foto. En sommige Duitsers verkopen hun Griekse huizen en verlaten het land. Maar in dit hoogseizoen zitten veerboten en tavernes vol Duitse toeristen en is er geen animositeit.

De politie vecht in Athene met demonstranten tegen het akkoord. Maar een Duitse fotograaf die er exposeert, wordt toegejuicht door de mensen die hij heeft geportretteerd. „Angela, Angela!” zeggen ze gekscherend en ze omhelzen hem. Een Duitse vrouw vertelt hoe haar familie artikelen uit Duitse kranten opstuurt, om haar over te halen het land na twintig jaar te verlaten. Die stukken schetsen een ander Griekenland, zegt ze. Met Duitsers heeft zij meer problemen dan met Grieken.

Europeanen zijn, kortom, meer met elkaar verknoopt dan je weleens denkt. Zelfs Duitsers en Grieken. Maar we dreigen het te vergeten als er een probleem is en het Hoge Politiek wordt. Veel dingen mogen Europees zijn – we wonen en bankieren in elkaars landen en delen één munt – maar de politiek is nationaal gebleven. Daarom heeft een Grieks probleem tot zo’n Europese crisis kunnen leiden.

We moeten dit rechttrekken, anders splijt het Europa. Terwijl de Duitse minister Schäuble over een Grexit blijft praten, zei de Franse president Hollande deze week dat we een autonome Europese begroting nodig hebben en democratische Europese besluitvorming over eurozaken. Het is krankzinnig dat voor elke lening van het noodfonds, zelfs een kleintje, toestemming nodig is van alle eurolanden. Dit is omslachtig, zet naties tegen elkaar op en brengt de euro onnodig in gevaar.

Kijk naar het toppencircus van afgelopen weken. Waarom maakt de Griekse premier zo’n nummer over het IMF, dat hij er niet meer bij wil? IMF-betrokkenheid staat in de grondregels van het noodfonds. Zonder IMF geen fonds, punt. Maar Tsipras bleef tieren over het IMF, omdat veel Grieken denken dat het IMF de wortel van alle kwaad is en hij thuis kan scoren door het frontaal aan te vallen.

Ander voorbeeld van onnodig gedoe: premier Rutte die naar de laatste top ging met de belofte keihard te zijn voor „de Grieken”. Betrokkenen melden echter dat Rutte zich soepel opstelde. De Frankfurter Allgemeine, 14 juli: „... de Nederlandse premier Mark Rutte, die zich voor velen verrassend flexibel opstelt” en „...Rutte, die voorheen zeer soepel was, staat op betrokkenheid van het IMF”. Kortom, net als Tsipras was ook Rutte hard over het IMF, terwijl dat er niet toe deed. IMF-betrokkenheid stond immers buiten kijf. Maar dat weten VVD-stemmers natuurlijk niet.

Deze poppenkast bewijst hoe nationale politici in een spagaat staan. De euro en de economie zijn Europees. Dat hebben we zelf georganiseerd. De politiek is nationaal. Onze regeringsleiders willen het Europese systeem overeind houden, maar durven daar niet voor uit te komen, uit angst de volgende nationale verkiezingen te verliezen. Dus draaien en spinnen ze, en moet alles op een koopje. Op een dag explodeert het en is alles verloren. Geef de euro een bescheiden budget en een democratisch, Europees bestuur voordat onze leiders haar definitief om zeep helpen.