Wat zou Smeets nu zeggen?

Mart Smeets bracht met De Avondetappe de Franse zomeravond in de Nederlandse huiskamers. Met Studio Tour kiest de NOS voor een andere koers. Een groep twitteraars vult de leegte.

Mart Smeets tijdens een uitzending van De Avondetappe in 2012. Foto ANP KIPPA BAS CZERWINSKI

De dag dat het Tour- peloton de grens met Frankrijk overstak, drong het pas echt tot Leon Geuyen (43) door. Mart Smeets komt niet meer terug. „In Nederland kreeg ik de Tour goed mee. Maar over de grens ben ik afhankelijk van radio en tv. Ik miste het Frankrijk-gevoel.”

Die dinsdagavond om kwart voor elf plaatste Geuyen, ook oprichter van het populaire wielerblog HetisKoers!, op Twitter: „Wachten wij nu met smart; op het programma van De Mart”. Sympathisanten steunden hem direct. Dan doen we toch gewoon een DeMart-uurtje, twitterden ze. Sindsdien versturen Avondetappe-liefhebbers iedere avond tussen half elf en half twaalf honderden tweets onder de hashtag #virtueleavondetappe. Het idee: ‘Wat zou Smeets nu hebben gezegd?’ Geuyen: „Hashtag aan, wijntje erbij, zo creëer ik mijn eigen Avondetappe.”

Vorig jaar presenteerde Mart Smeets (68) voor het laatst het late night praatprogramma De Avondetappe. Na 42 jaar Tour werd het presentatiewerk te zwaar voor Smeets en ook de NOS dacht voorzichtig aan wat nieuws. De Avondetappe met een andere presentator is nooit een optie geweest, zegt adjunct-hoofdredacteur NOS Sport Ewoud van Winsen. „Het programma hing zo aan Mart, dat we dat niet zouden moeten willen.”

Daarom koos de NOS dit jaar voor iets totaal anders, Studio Tour, tussen zeven en acht. Een ander tijdslot vergt een ander tempo. Waar kijkers laat op de avond achterover willen hangen, eist een programma om zeven uur snelheid. En dus wisselt presentator Gert van ’t Hof in Hilversum af met Dione de Graaff en Jeroen Stekelenburg op locatie langs de Tour. Gasten drinken glazen water in plaats van rode wijn.

De NOS koos een journalistiekere aanpak. Van Winsen: „Het voordeel van Studio Tour is dat het dicht op de etappe zit. Dione en Jeroen moeten de hoofdpersonen van de dag snel voor de camera zien te krijgen. Dat mislukt wel eens, maar dat is het risico.”

Mist de NOS Smeets niet ook een beetje? Over Studio Tour is Van Winsen in ieder geval dik tevreden. „Het scoort goed. Punt.” Tot nu toe kijken er dagelijks gemiddeld 842.000 mensen. Vorig jaar trok De Avondetappe 921.000 kijkers, dat werd op het doorgaans (iets) minder populaire tijdslot na half elf uitgezonden. De NOS loopt nog altijd ruim voor op Tour du Jour, RTL’s tegenhanger, dat net 318.000 kijkers haalt. Volgens Van Winsen heeft de NOS niet veel invloed op die cijfers. Als de Tour spannend is, of als Nederlanders het goed doen, kijken meer.

De grootste uitdaging is nu de tijdsdruk. Van Winsen: „We gaan amper vijf kwartier na de finish live. In die tijd moeten onze mensen in Frankrijk beelden verwerken, bekijken, in de goede volgorde zetten en versturen.”

Maar de ‘zomeravond met Mart’ is weg. Zwoele avonden, romantische kasteeltjes, goed eten en drinken. Twaalf jaar lang begeleidde ‘grote meneer’ Smeets, onder de klanken van ‘Buenas Noches Mi Amor’ van zangeres Dalida, aan het einde van een Tour-dag de kijker naar zijn bed. Wielerjournalist Thijs Zonneveld, die regelmatig bij De Avondetappe als sidekick aanschoof, snapt dat mensen het ‘Frankrijk-gevoel’ van De Avondetappe missen. „De zomer hoort bij de Tour, daaraan heeft het ook zijn succes te danken. Als de Giro in de zomer reed, was dat de populairste wielerwedstrijd geweest.”

Hoe erg mist Nederland Smeets nou echt? Op Facebook bestaat een pagina voor de ‘retour’ van de Avondetappe, maar de groep heeft amper vijfhonderd leden. Maar uit een peiling van het Algemeen Dagblad bleek dat 42 procent van de bijna zevenduizend respondenten Studio Tour geen goede vervanging vond van De Avondetappe, 34 procent vond het programma ‘wel degelijk van waarde’. Zonneveld: „Het is alsof Nederland nu en masse De Avondetappe ophemelt, maar in het verleden was er ook veel anti-Mart. Het is heel Nederlands om kritiek te hebben op wat er wél is.”

Leon Geuyen mist niet zozeer Mart Smeets zélf maar de mogelijkheid om de hele avond lang Tour-tv te consumeren. Van de nabeschouwing van Studio Sport naar Tour du Jour naar het Belgische tv-programma Vive le Vélo naar De Avondetappe.

En hoewel hij er vaak om moet lachen, ziet Geuyen de Virtuele Avondetappe niet als een genezing voor zijn gemis. „Zo is het ook nooit bedoeld. Het is een volwassen moppentrommel en het moet spontaan blijven.”