Het gevoel van angst is verdwenen

Fotograaf Pierre Crom keert terug naar de rampplek waar hij vorig jaar dagelijks werkte.

Boven: Inna Tipynova in de kamer waar een slachtoffer door het dak viel . Midden: Herdenkingsmonument. Onder:Pro-Russische separatisten op de plek van de aanstaande herdenkingsceremonie. Foto’s Pierre Crom

We rijden Donetsk uit en stuiten op het 34ste Russische hulpkonvooi, een stoet van tientallen vrachtwagens, bedrukt met de vlag van de Russische Federatie.

Ik ben terug in Oekraïne, op de plek waar vorig jaar vlucht MH17 neerstortte.

Vanochtend reisde ik met ANP-verslaggever David naar Grabovo langs een route door een mooi, heuvelachtig landschap met uitgestrekte velden vol zonnebloemen.

Het gevoel van angst van een jaar geleden is verdwenen. Bij alle plekken die ik onderweg tegenkom, herinner ik me een verhaal. Hier stonden honderden auto’s in de file voor benzine. Daar was de weg versperd met een blokkade van de rebellen. Hier deed ik een kogelvrij vest aan. Daar wachtten bewoners op drinkwater.

Het herdenkingsmonument voor de slachtoffers van de MH17-ramp in Grabovo is voltooid. Het is niet meer dan een steen. Op de steen staat gegraveerd: „In herinnering aan de 298 overledenen, onschuldige slachtoffers van de burgeroorlog.” Hij is opgericht op een heuveltje van gedroogde aarde, bedekt met grind dat bij de eerste stevige regenbui zal wegspoelen. In Oost-Oekraïne hangt alles los-vast aan elkaar.

Pro-Russische rebellen inspecteren de omliggende velden op munitie, mijnen en mogelijke resten van het vliegtuigwrak. Drie gevonden stukken aluminium worden naast de knuffels bij het monument gelegd.

Ondertussen wordt het gras gemaaid en worden beschadigde elektriciteitspalen verwijderd. De stank van kerosine die hier een jaar geleden hing, is verdreven door de geur van bloesem en vers gemaaid gras.

Onverwachts arriveert een colonne van tien gepantserde voertuigen met honderd pro-Russische rebellen in Grabovo. Zij nemen de komende dagen positie in rondom de plek waar MH17 vorig jaar neerstortte. Ze vrezen acties van het Oekraïense leger.

Morgen, vrijdag 17 juli, zal hier de wereldpers aanwezig zijn, en dat is voor de rebellen een mooie gelegenheid om hun macht te tonen in dit een tot gisteren vreedzaam en gedemilitariseerd gebied.

Twee van de 298 slachtoffers zijn nog niet geïdentificeerd. Het rampgebied is hun laatste rustplaats,

We brengen een bezoek aan Inna Tipynova, de bewoonster van het huis waar vorig jaar een slachtoffer door het dak viel. Het stoffelijk overschot werd pas na 24 uur geborgen.

Inna zou meer over deze vrouw met zwart kort haar en een zwarte jurk willen weten, ze zou een afbeelding van haar gezicht willen zien. „Het zou mij helpen om in vrede verder te leven”, zegt ze.

Onze laatste bestemming is het waterstation van Petropavlivka. Op het gesloten industrieterrein ligt het tweeënhalve meter lange rompstuk van het vliegtuig. De blauwe letters van Malaysia Airlines zijn goed te lezen.

We komen terug in Donetsk. Er zijn weer kanonschoten te horen. De gevechten rondom het vliegveld worden intenser – een herinnering aan de situatie van vorig jaar.