Europees krediet geeft Grieken en banken lucht

Topman Draghi van ECB wil snel vertrouwen aanwakkeren.

Weg verdeeldheid, leve het vertrouwen. Mr Euro, president Mario Draghi van de Europese Centrale bank (ECB), gaf de praktische uitweg uit de schulden- en bankencrisis van Griekenland gistermiddag een stevige duw. Hij maakte onverwacht 900 miljoen euro aan kortlopende noodsteun vrij voor de Griekse banken die al bijna drie weken dicht zijn. In een reactie daarop kondigde Griekenland heropening van de bankloketten aan op maandag.

Draghi was de derde Europese leider op rij die in het bestek van 24 uur vertrouwen probeerde te kweken. De dagen was er vooral verdeeldheid onder de eurolanden over de Griekse reddingsactie van mogelijk 86 miljard euro. Maandagochtend waren de regeringsleiders van de eurolanden na een vergadermarathon van zeventien uur in Brussel een derde steunpakket overeengekomen. Het akkoord kon de verdeeldheid niet verhelen.

Verdeeldheid tussen Frans-Italiaanse rekkelijkheid en het Nederlands-Duitse zuinigheid. Tussen het grote gebaar van Europese solidariteit en de kleine lettertjes van begrotings- en steunregels.

Terwijl nationale parlementen gisteren nog maar net begonnen waren aan een debat daarover, zoals in Den Haag, of nog moesten beginnen, zoals in Berlijn, kreeg de praktische uitvoering een eigen dynamiek.

De instemming van het Griekse parlement donderdagmorgen met de in eigen land controversiële voorwaarden, zoals btw-verhoging en versoberde AOW, zorgde voor opluchting. En lof. In de loop van de ochtend werd duidelijk dat de Europese Commissie een verstoft steunfonds kan activeren om Griekenland meteen 7 miljard euro te lenen om een dreigend betalingsgat te dichten. Dat geld is dringend nodig. Maandag moeten de Grieken 3,5 miljard euro betalen aan de ECB. En ze moeten nog een achterstand bij het Internationaal Monetair Fonds inlopen. Het reddingsplan is zelf gered.

Gecoördineerde actie?

Op hetzelfde moment hielden de ministers van Financiën van de Eurogroep onder leiding van Jeroen Dijsselbloem een telefonische conferentie. Zij zeiden na het Griekse ja ook ja: „in principe” staat een driejarig steunprogramma op stapel. Hun verklaring kwam beschikbaar vlak voordat ECB-president Draghi ’s middags een reguliere persconferentie hield.

Is dit een gecoördineerde actie? In crisistijd trekken ministers van Financiën en centrale bankpresidenten graag samen op. Draghi greep bij een van de eerste vragen naar de verklaring van de Eurogroep. Hij sprak vertrouwen uit in de voorwaarden van de reddingsactie: het soort structurele hervormingen op de arbeidsmarkt en in overheidsfinanciën waar hij altijd op hamert. Hij is royaal met vertrouwen: Griekenland „is en blijft lid van de eurozone”.

Draghi schetste de wisselwerking tussen de Griekse overheid en de lokale banken. Hoe de redding door de eurolanden de kredietwaardigheid van Griekenland versterkt. En hoe dat weer de solvabiliteit van de Griekse banken verbetert, omdat zij zoveel vorderingen hebben op de overheid.

Daarna volgden de eerste berichten over de heropening van de banken. Vertrouwen en symboliek, want kapitaalrestricties blijven. En Griekenland is economisch rampgebied, terwijl de groei in de eurolanden aantrekt.

Maar de toekomst van de euro nu is in één opzicht anders dan een week geleden. Als dit derde reddingspakket tekortschiet, is het vertrek van Griekenland uit de euro, de zogeheten Grexit, een serieuze optie. Dan is het vertrouwen weg en rest verdeeldheid.