De VVD wacht nog even af

Oppositie zeer kritisch over nieuw reddingsplan, maar zet niet door

Premier Rutte zei gisteren alle kritiek van de Tweede Kamer „goed te noteren” en te gebruiken bij de verdere onderhandelingen met de Grieken. Foto ANP/Bart Maat

Bij grote Kamerdebatten over heikele onderwerpen is het doorgaans de PvdA-fractie die het zwaar te verduren heeft. De oppositie wrijft de linkse regeringspartij graag in dat zij vaak rechts (VVD-)beleid voert.

Maar gisteren, in een commissie-overleg over Griekenland, waren de pijlen nu eens op de VVD gericht. De rechtse coalitiepartner heeft immers de grootste moeite om het door Europese regeringsleiders zwaar bevochten agreekment te omarmen. Zeker omdat partijleider Rutte maandagochtend moest erkennen dat het voorliggen noodpakket (met nog eens 82 tot 86 miljard euro voor het wanbetalende Griekenland) een breuk was met zijn verkiezingsbelofte uit 2012: geen cent meer naar de Grieken.

De VVD-fractie koos – er was dinsdagmiddag een langdurig extra fractieberaad voor nodig geweest – voor een procedurele lijn. De partij hóéft nog niet in te stemmen met het reddingsplan, want er wás nog geen reddingsplan. Dat wordt pas de komende weken verder uitonderhandeld. Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem (PvdA) had het zelf gezegd.

En dus opende VVD-fractiewoordvoerder Mark Harbers het debat gisteren met veel inhoudelijke, kritische vragen aan diezelfde minister. Hoe zit het precies met de btw en de pensioenen? Is het „eventuele pakket” wel streng en stevig genoeg?

De oppositie nam geen genoegen met deze strategie. „Een afleidingsmanoeuvre”, zei D66-leider Alexander Pechtold. „Vragen voor de bühne”, vond Carola Schouten van de ChristenUnie. Wat vindt de VVD er nú van?

Harbers weigerde een oordeel te geven over een reddingsplan waarvan alleen nog maar de contouren bekend zijn. „Over Griekenland weet ik maar één ding zeker: over een maand kan alles weer anders zijn.” De oppositie gelooft er niets van dat de liberalen het nieuwe steunpakket aan de Grieken zullen blijven afwijzen. „De VVD heeft altijd grote vragen en grote zorgen”, zei Elbert Dijksgraaf van de SGP, „maar uiteindelijk stemmen ze gewoon mee met de premier.”

Harbers probeerde standvastig te klinken maar zei ook: „Onze belofte staat, maar als er straks een nieuw hulpprogramma komt, is dat niet meer het geval.”

Premier Rutte bleef er rustig onder. Van tweespalt binnen zijn partij is geen sprake, reageerde hij op deze suggestie van de oppositie. De VVD-leider weet, en benadrukte dat in het debat, dat de Kamer inderdaad nog nergens mee hoeft in te stemmen. „Wij vragen u nog helemaal niks.” Pas na de onderhandelingen tussen de Eurogroep, de instituties (ECB, IMF) en de Griekse regering zal het kabinet het definitieve plan aan het parlement voorleggen.

De kritische houding tegenover het voorliggende reddingsplan en de opstelling van de Griekse regering, kwam niet alleen van de VVD. Op de PvdA en D66 na gelooft eigenlijk niemand van de Tweede Kamer in de goede afloop. Maar om verschillende redenen. PVV, ChristenUnie en SGP hebben het vertrouwen in de Griekse overheid verloren. Zij dringen aan op een Grexit: Griekenland heeft zich zo misdragen in de afgelopen jaren, dat zij maar beter de eurozone kunnen verlaten. Het CDA wil zover nog niet gaan maar wil wel dat de Grexit-optie als stok achter de deur in het reddingsplan wordt uitgewerkt.

De linkerflank van het parlement, SP en GroenLinks, vinden het beoogde steunpakket juist te hard en te oneerlijk tegenover de arme Griekse bevolking. „Een wurgakkoord.” Zij vinden, met D66, dat er ruimte moet zijn voor schuldsanering, zodat de Grieken lucht krijgen om hun economie erbovenop te helpen. De VVD en de rechtse oppositie zijn daar mordicus op tegen.

Anders dan het IMF wil het kabinet nog niet de conclusie trekken dat de Griekse schuldenlast „onhoudbaar” is. Pas in oktober zal dat opnieuw worden bekeken. Volgens Rutte bestaan er dan verschillende „instrumenten” om de schuldenlast te verlichten – lagere rente, langere looptijd – maar van „kwijtschelding” kan geen sprake zijn.

De premier zei alle kritiek van de Tweede Kamer „goed te noteren” en te gebruiken bij de verdere onderhandelingen met de Grieken. Die toezegging was voor de geharde oppositie genoeg om nu niet door te vragen. De mogelijkheid lag open om een vervolgdebat te agenderen, waarbij moties kunnen worden ingediend. Dan had de gehele Tweede Kamer moeten terugkeren van reces. Daar zagen GroenLinks en SP uiteindelijk van af. „Het zou geen zin hebben”, zei Rik Grashoff van GroenLinks gefrustreerd na afloop. „De coalitie zal al die moties toch wegstemmen.”