Chappelle is relaxed en scherp in actualiteit

Komiek Dave Chappelle tijdens een van de eerdere shows in zijn tournee. Foto Andy Hollingworth

Don’t call it a comeback, scratcht de DJ. „I been here for years.” Een gigantisch silhouet verschijnt op het witte podiumdoek. De zaal barst los in applaus en gejoel, het doek valt naar beneden, en daar staat hij, Dave Chappelle (41), een van de grootste komieken van zijn generatie, ontspannen met een sigaretje in zijn hand.

„Amsterdam, eindelijk”, begint de comedian die na jaren in de luwte sinds twee jaar weer optreedt en na zeven uitverkochte optredens in Hammersmith Apollo in Londen, last-minute besloot nog een show in de Heineken Music Hall te doen. „Ik moest even weg uit de VS”, zegt hij. „Het is daar geen goede tijd voor zwarten. Wie zitten er hier in de problemen? De Arabieren toch? Ik was in het Anne Frank Huis en zag twee Arabieren schuilen in haar kamer.”

Het is de opmaat voor een flink uur comedy waarin de op het podium kettingrokende Chappelle op relaxte wijze scherpe grappen over actualiteit afwisselt met persoonlijke anekdotes. Hij vergelijkt de terroristische groepering Al-Qaeda met de carrière van de voormalige hiphopsuperster Ja Rule die al jaren in het slop zit – „ze hebben geen hit gehad sinds 11 september” – en verwijst naar de aanslag op Charlie Hebdo als „the twelve-men-nine-eleven”.

Racisme, politiegeweld en politieke correctheid zijn veelvuldig terugkerende thema’s. De Amerikaanse komiek vertelt dat hij eerst rustig wilde praten met de witte man die bij een optreden een bananenschil naar hem wierp. Maar nadat hij naar hem had gespuugd „zei ik tegen de politie, in een van de beste momenten voor een zwarte man in Amerika in lange tijd: take him to jail!

In een stuk over identiteit vertelt Chappelle dat hij, nadat een half omgebouwde man bijna knock-out was gegaan in een kunstgalerij, aan omstanders vroeg: „Is hij wel in orde?” Ze corrigeerden hem boos: „Zij.” Maar, vraagt de comedian zich af: „In hoeverre moet ik deelnemen in jouw zelfbeeld?”

Dave Chappelle werd wereldberoemd met sketchprogramma Chappelle’s Show – en nog veel beroemder toen hij een miljoenencontract voor twee nieuwe seizoenen weigerde en jaren van het toneel verdween, onder meer omdat zijn karikaturen een eigen leven waren gaan leiden.

Terug op het podium maakt hij een bevrijde indruk. De opbouw van zijn grappen is vaak subliem en de terugkeer van thema’s verraadt hoe goed erover is nagedacht, maar hij presenteert het vakkundig alsof hij ter plekke hilarische verbanden legt waar hij zelf ook om moet lachen.

Sommige beelden lijken perfecte ruwe schetsen voor zijn beroemde sketchprogramma, zoals een Kentucky Fried Chicken-vestiging waarin alleen leden van de Ku Klux Klan werken, of een moslim die in gespannen tijden per ongeluk zijn rugtas kwijtraakt in New York.

Persoonlijke verhalen over zijn kinderen, hond en masturbatie vlammen minder en tussen prachtig bizarre beelden zitten ook ronduit platte, flauwe grappen.

Maar op de beste momenten is Chappelle live een hoogtepunt in de actuele komedie. En vergis je niet in zijn soms wat ruwe woorden. Hij is namelijk een van de aardigste entertainers ooit, benadrukt Chapelle. „Vergeet niet dat Bill Cosby al vier decennia vrouwen aan het verkrachten is.”